Barışın Bedeli Muhalefetten Vazgeçmek Değildir

✍️ Hasan Hüseyin Dönmez

📨hasanhuseyindonmez897@gmail.com

Barış, demokratik muhalefetin geri çekilmesini gerektirmez. Bakırhan’ın sözlerinin AKP iktidarına yönelik muhalefetin yumuşatılması çağrısı olarak yorumlanabilmesi, açıklığa kavuşturulması gereken siyasal bir tartışmadır. Bakırhan, konuşmasının diğer bölümlerinde iktidarın antidemokratik uygulamalarına karşı mücadelelerini sürdüreceklerini de belirtmiştir. Bu nedenle sözlerini doğrudan iktidara muhalefet edilmemesi çağrısı olarak nitelendirmek doğru olmayacaktır.

✍️ Hasan Hüseyin Dönmez

Tuncer Bakırhan’ın Yeni Parti’ye yönelik açıklamaları önemli bir siyasal tartışmayı gündeme taşıdı: Demokratikleşme konusunda somut adımlar talep etmek, hukuksuzluğa karşı çıkmak ve iktidarı sorumluluklarını yerine getirmeye çağırmak, eski siyasal gerilimleri sürdürmek anlamına mı geliyor? Barış sürecine katılımın koşulları ile demokratik muhalefetin bağımsızlığı arasındaki sınır nerede başlıyor? Türkiye, Kürt sorununun demokratik ve barışçıl çözümüne ilişkin yeni bir süreci tartışırken, YENİ Parti’nin bu süreç karşısındaki tutumu giderek daha fazla önem kazanıyor. DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan’ın 20 Kasım 2026 tarihinde Mersin’de yaptığı açıklamalar, bu tartışmaya yeni bir boyut kazandırdı.

Bakırhan, Yeni Parti’nin TBMM’de kurulacak İzleme Komisyonu’na üye vermeme kararını eleştirirken, partinin eski siyasal ve toplumsal gerilimlerin devamından yana olamayacağını belirtti. Aksi yönde bir siyaset izlemesinin partinin siyasal kimliğiyle çelişeceğini savundu. Bakırhan’ın açıklamalarının bütünü incelendiğinde, barış sürecinin demokrasi ve eşit yurttaşlıkla tamamlanması gerektiğini savunduğu, iktidarın hukuksuz uygulamalarını eleştirdiği ve herhangi bir partiyi iktidarın yanında hizalanmaya çağırmadığını özellikle vurguladığı görülüyor. Bu açıklamalar elbette önemlidir.

Ancak Bakırhan’ın barış sürecine katılım konusunda Yeni Parti’ye yönelttiği eleştiri, üzerinde durulması gereken başka bir soruyu da gündeme getiriyor: Demokratikleşme konusunda somut adımlar atılmasını şart koşan bir muhalefet tutumu, neden eski siyasal gerilimlerin devamı olarak değerlendirilsin? Öncelikle bir gerçeğin altını çizmek gerekiyor. Türkiye’de Kürt sorununun demokratik, eşitlikçi ve barışçıl yöntemlerle çözülmesi, yalnızca Kürt halkının değil, Türkiye’de yaşayan bütün halkların ortak yararınadır. Silahların susması, çatışmaların sona ermesi, insanların yaşamını yitirmediği bir toplumsal düzenin kurulması ve eşit yurttaşlık temelinde demokratik bir geleceğin inşa edilmesi, desteklenmesi gereken tarihsel bir hedeftir.

Ancak barışı savunmak ile iktidarın demokratikleşme konusundaki sorumluluklarını görmezden gelmek aynı şey değildir. Bir muhalefet partisinin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasını talep etmesi, eski siyasal gerilimleri sürdürmek değil, hukuk devletinin temel ilkelerini savunmaktır. Halkın oylarıyla seçilmiş belediye başkanlarının yerine kayyım atanmasına karşı çıkmak, toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmek değil, halkın seçme ve seçilme hakkına, demokratik iradeye ve yerel yönetimlerin özerkliğine sahip çıkmaktır. Basın özgürlüğünün, ifade özgürlüğünün, toplantı ve gösteri hakkının güvence altına alınmasını savunmak da barış sürecine mesafe koymak değil, demokratik ve kalıcı bir barışın hukuksal ve toplumsal temellerinin oluşturulmasını istemektir.

Bu talepler, yalnızca bir siyasi partinin politik tercihleri olarak değerlendirilemez. Hukukun üstünlüğü, temel hak ve özgürlükler ile demokratik katılım, toplumun bütün kesimlerini ilgilendiren ortak değerlerdir. Bir siyasi partinin barış sürecinde izlenen yöntemlere itiraz etmesi, barışın kendisine karşı çıktığı anlamına gelmez. Demokratikleşme konusunda somut adımlar atılmasını istemek ve sürece katılımı belirli güvencelere bağlamak, demokratik muhalefetin meşru siyasal tercihleri arasındadır.

Barış sürecine katılımın önemini savunmak kadar, bu sürecin demokratik ilkelerden uzaklaşmamasını istemek de meşrudur. Muhalefetin eleştirel tutumunu koruması ile barışın desteklenmesi birbirini dışlayan yaklaşımlar değildir. İktidardan demokratikleşme konusunda somut ve güven verici adımlar beklemek, demokratik siyasetin en doğal tutumlarından biridir. Üstelik bu talepler, barış sürecinin karşısında değil, tam merkezinde yer almalıdır.

Hukuksuzluğa karşı çıkmak toplumsal gerilim üretmek değildir. Asıl gerilimi yaratan, demokratik hakların ve hukuk devleti ilkelerinin ihlal edilmesidir.

Barış Sürecine Katılım Koşulsuz Destek Anlamına Gelmez

Bakırhan’ın açıklamalarındaki temel yaklaşım, Yeni Parti’nin sürecin dışında kalmak yerine içinde yer alarak gelişmeleri etkilemesi ve yönlendirmesi gerektiği düşüncesine dayanıyor. Bu yaklaşımın tartışılabilir ve anlaşılabilir yanları bulunmaktadır. Gerçekten de demokratik çözüm süreçlerinde siyasal partilerin müzakere ve diyalog kanallarını açık tutması önemlidir. Meclis’in sorumluluk üstlenmesi, farklı toplumsal kesimlerin sürece katılması ve ortak çözüm arayışlarının geliştirilmesi barışın toplumsallaşmasına katkı sağlayabilir.

Ancak burada başka bir demokratik ilke daha vardır: Bir siyasi partinin herhangi bir komisyona katılmama kararı, otomatik olarak barışa karşı olduğu anlamına gelmez. Önemli olan, bu kararın hangi gerekçelerle alındığıdır. Yeni Parti, demokratikleşme konusunda yeterli ilerleme sağlanmadığını, hukuk devleti ilkelerinin güvence altına alınmadığını ve üzerinde uzlaşılan düzenlemelerin hayata geçirilmediğini gerekçe gösteriyorsa, bu gerekçelerin siyasal içeriği tartışılmalıdır. YENİ Parti’nin tutumunun doğru olup olmadığı eleştirilebilinir.

Komisyon dışında kalmanın çözüm arayışlarını zayıflatacağı da savunulabilir. Fakat bir partinin belirli koşullar gerçekleşmeden sürecin belli bir aşamasında yer almamayı tercih etmesiyle, barışın kendisine karşı çıkması arasında önemli bir fark vardır. Barıştan yana olmak, yürütülen her siyasal yöntemi ve her kurumsal tercihi koşulsuz desteklemek anlamına gelmez. Barış ve demokratikleşme konusunda yalnızca muhalefetin tutumunu sorgulamak yeterli değildir.

Asıl belirleyici olan, siyasal iktidarın hangi somut adımları attığı ve hangi demokratik yükümlülükleri yerine getirdiğidir. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması, seçilmiş yerel yöneticilerin haklarının korunması, ifade özgürlüğünün güvence altına alınması ve siyasal katılım üzerindeki engellerin kaldırılması, iktidarın sorumluluk alanındadır. YENİ Parti’nin bu konularda ısrarcı olması, barış sürecini engellemek değil, sürecin demokratik niteliğini güçlendirmek amacıyla ortaya konulmuş bir siyasal tutum olarak da değerlendirilebilir. Dolayısıyla tartışma yalnızca Yeni Parti’nin komisyona katılıp katılmaması üzerinden yürütülmemelidir.

İktidarın demokratikleşme konusundaki yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin ne ölçüde yerine getirildiği de aynı açıklıkla tartışılmalıdır. Çünkü barış sürecinin güvenilirliği, yalnızca siyasi partilerin iyi niyet açıklamalarına değil, toplumun yaşamında karşılık bulan somut demokratik adımlara bağlıdır. Muhalefetten beklenen yapıcı tutum, iktidarın demokratik sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Barış Adına Muhalefetin Sınırları Çizilemez

Demokratik siyasetin temel özelliklerinden biri, farklı siyasi partilerin aynı hedefe farklı yöntemlerle ulaşmayı savunabilmesidir. Bir parti barış sürecinin içinde kalarak demokratikleşmeyi ilerletmeyi amaçlayabilir. Bir başka parti ise demokratik güvencelerin oluşturulmasını belirli aşamalara katılım için ön koşul olarak görebilir. Bu iki yaklaşım arasında ciddi siyasal farklılıklar bulunabilir.

Ancak bu farklılıklar, taraflardan birinin demokratik meşruiyetini ortadan kaldırmaz. Bakırhan’ın Yeni Parti’nin siyasal kimliğine ilişkin sözleri de bu açıdan tartışmaya açıktır. Bir siyasi partinin başka bir partinin kararını eleştirmesi doğaldır. Fakat farklı bir muhalefet stratejisinin, o partinin kendi siyasal kimliğiyle bağdaşmadığını ileri sürmek, demokratik çoğulculuk açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Barış sürecinin güçlenmesi için muhalefetin tek bir siyasal çizgide buluşması zorunlu değildir. Asıl ihtiyaç, farklılıkların demokratik yöntemlerle tartışılabildiği, ortak ilkelerin korunabildiği ve eleştirinin meşru kabul edildiği bir siyasal zemindir. Muhalefetin görevi iktidarın siyasal konforunu korumak değil, toplumsal talepleri savunmak ve iktidarı demokratik sorumluluklarıyla yüzleştirmektir.

Barış ve Demokrasi Mücadelesi Birbirinden Koparılamaz

Kürt sorununun çözümü, Türkiye’nin demokratikleşmesinden ayrı düşünülemez. Ancak demokratikleşme de yalnızca Kürt sorununun çözümüne indirgenemez. İşçilerin örgütlenme ve grev hakkı, emeklilerin insanca yaşam mücadelesi, kadınların eşitlik ve özgürlük talepleri, gençlerin gelecek kaygısı, gazetecilerin haber yapma özgürlüğü ve yaşam savunucularının doğayı koruma mücadelesi, demokratik bir toplumun ayrılmaz parçalarıdır. Bu mücadelelerin ortaklaşması, barışın toplumsal temelini de güçlendirecektir.

Burada DEM Parti’nin ve diğer bütün demokratik muhalefet güçlerinin önemli bir sorumluluğu bulunmaktadır. Kürt halkının eşitlik ve özgürlük talepleri ile Türkiye emekçilerinin demokrasi ve sosyal adalet mücadelesi birbirine karşı konumlandırılmamalıdır. Aksine bu mücadelelerin ortak bir demokratik zeminde buluşması gerekir. Barışın yalnızca siyasal aktörler arasında yürütülen bir müzakere olarak kalmaması, toplumun bütün kesimlerinin hak ve özgürlüklerini genişleten bir dönüşüme ulaşması önemlidir.

Bu nedenle barış süreci, herhangi bir iktidarın siyasal geleceğine bağımlı hâle gelmemelidir. Barışın kalıcılığı, kişilere ya da partilere değil; demokratik kurumlara, hukuk devletine, eşit yurttaşlığa ve toplumsal iradeye dayanmalıdır.

Ekonomik Kriz, Olası Erken Seçim ve Muhalefetin Siyasal Bağımsızlığı

Türkiye, ekonomik sorunların giderek ağırlaştığı, emekçilerin, emeklilerin ve toplumun geniş kesimlerinin geçim sıkıntısıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemden geçiyor. Hayat pahalılığı, gelir dağılımındaki adaletsizlik, yoksullaşma ve demokratik haklar alanındaki sorunlar, iktidarın uzun yıllardır uyguladığı politikaların sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmek zorundadır. Böylesi bir dönemde barış sürecinin siyasal iktidarın geleceğine ilişkin hesaplardan bağımsız yürütülmesi ayrı bir önem taşıyor. Önümüzdeki beş-altı aylık dönemde erken seçim olasılığının siyasal gündeme taşınması ihtimali de dikkate alındığında, muhalefetin barış sürecindeki konumunun yalnızca demokratik çözüm açısından değil, iktidar-muhalefet ilişkileri bakımından da değerlendirilmesi gerekiyor.

Çünkü ekonomik ve toplumsal sorunlar karşısında iktidarı eleştiren muhalefetin, barış sürecine katkı sunarken iktidarın siyasal sorumluluklarının üzerinin örtülmesine istemeden de olsa aracılık etme riski bulunmaktadır. Muhalefetin iktidarın olası seçim hesaplarında bir tür siyasal koltuk değneğine dönüşmesi yönündeki kaygılar da bu çerçevede ele alınmalıdır. Ancak bu kaygı, barış sürecine katılan her siyasi aktörün iktidara destek verdiği anlamına gelmez. Sürece katılımın hangi demokratik ilkeler, talepler ve somut güvenceler temelinde gerçekleştiği belirleyicidir.

Bu nedenle demokratik muhalefetin farklı yöntemler izlemesi, zorunlu olarak bir ayrışma anlamına gelmeyebilir. Muhalefetin bir ayağının komisyonda kalarak diyalog ve müzakere kanallarını açık tutması ne kadar anlamlıysa, diğer ayağının da demokratikleşme konusunda somut adımlar atılmasını sağlamak amacıyla gerektiğinde komisyon dışında kalarak siyasal baskı oluşturması o kadar anlamlı olabilir. Bu iki yaklaşım, birbirinin karşıtı olmak zorunda değildir. Demokratik güvencelerin oluşturulması, hukuksuz uygulamalara son verilmesi ve barışın toplumsal temelinin güçlendirilmesi hedefinde birbirini tamamlayan mücadele yöntemlerine dönüşebilir.

Önemli olan, barış sürecinin iktidarın siyasal geleceğini güvence altına alan bir araca dönüşmemesi; demokratik muhalefetin de barışa katkı sunarken kendi bağımsızlığını, eleştirel tutumunu ve toplumsal sorumluluklarını koruyabilmesidir. Barışın gerçek güvencesi, iktidarın siyasal ihtiyaçları değil, halkların eşitlik ve özgürlük taleplerinin karşılanmasıdır. Bu nedenle barış mücadelesi ile ekonomik adalet, demokrasi ve hukuk mücadelesi birbirinden koparılmadan yürütülmelidir.

Gerilimi, Muhalefet Değil, Hukuksuzluğa Kapı Aralayanlar Üretiyor

Bakırhan’ın açıklamalarının ardından üzerinde düşünülmesi gereken temel soru budur. Bir muhalefet partisi iktidardan hukuka uygun davranmasını, demokratikleşme konusunda adım atmasını ve temel hakları güvence altına almasını istiyorsa, bu talepler neden eski siyasal gerilimlerin devamı olarak yorumlansın? Toplumsal gerilimlerin aşılması için muhalefetin eleştirilerini azaltması mı gerekir, yoksa iktidarın bu eleştirilere neden olan uygulamaları değiştirmesi mi? Demokratik siyaset açısından ikinci yaklaşımın daha tutarlı olduğu kanaatindeyim.

Elbette siyasal uzlaşma önemlidir. Diyalog kanallarının açık tutulması da gereklidir. Ancak uzlaşma, ilkelerden vazgeçmek anlamına gelmez. Diyalog, eleştiriyi susturmak değildir.

Barış, demokratik muhalefetin geri çekilmesini gerektirmez. Bakırhan’ın sözlerinin AKP iktidarına yönelik muhalefetin yumuşatılması çağrısı olarak yorumlanabilmesi, açıklığa kavuşturulması gereken siyasal bir tartışmadır. Bakırhan, konuşmasının diğer bölümlerinde iktidarın antidemokratik uygulamalarına karşı mücadelelerini sürdüreceklerini de belirtmiştir. Bu nedenle sözlerini doğrudan iktidara muhalefet edilmemesi çağrısı olarak nitelendirmek doğru olmayacaktır.

Ancak bu durum, Yeni Parti’ye yönelik eleştirisindeki temel çelişkiyi sorgulamamıza engel değildir. İktidara demokratikleşme konusunda koşullar ileri sürmek, barışa karşı çıkmak değil, barışın demokratik güvencelerini talep etmek olarak da görülmelidir.

Barışın Bedeli Muhalefetsizlik Olamaz

Türkiye’nin ihtiyacı, barış ile demokrasinin birbirine alternatif olarak sunulduğu yeni bir siyasal anlayış değildir. Türkiye’nin ihtiyacı; çatışmaların sona erdiği, halkların eşit yurttaşlık temelinde bir arada yaşadığı, hukukun herkes için geçerli olduğu ve demokratik hakların güvence altına alındığı toplumsal bir düzendir. Bu hedefe ulaşmak için diyalog da gereklidir, müzakere de gereklidir, siyasal uzlaşma da gereklidir. Ama aynı ölçüde güçlü, bağımsız ve ilkeli bir demokratik muhalefet de gereklidir.

Barış adına hukuksuzluğa sessiz kalınması beklenemez. Demokratikleşme adına muhalefetin eleştirilerinden vazgeçmesi istenemez. Hiçbir siyasi parti, barışa verdiği desteği kanıtlamak için iktidarın politikaları karşısında eleştirel tutumunu terk etmek zorunda değildir. Tuncer Bakırhan’ın açıklamaları üzerinden yürütülen tartışmanın asıl önemi de buradadır.

Mesele yalnızca Yeni Parti’nin İzleme Komisyonu’na katılıp katılmaması değildir. Mesele, Türkiye’de nasıl bir barışın ve nasıl bir demokratik düzenin hedeflendiğidir. Barışın gerçek güvencesi, muhalefetin sessizliği değil, demokratik hakların genişlemesidir. Barış sürecinin başarısı, demokratik muhalefetin bütün bileşenlerinin aynı yöntemi benimsemesine bağlı değildir.

Muhalefetin bir ayağının komisyonda kalarak diyalog ve müzakere kanallarını açık tutması ne kadar önemliyse, diğer ayağının da demokratikleşme konusunda somut adımlar atılmasını sağlamak amacıyla gerektiğinde komisyon dışında kalarak siyasal baskı oluşturması o kadar anlamlı olabilir. Bu iki tutum, birbirini dışlayan değil, doğru değerlendirildiğinde birbirini tamamlayan mücadele yöntemlerine dönüşebilir. Önemli olan, farklı siyasal tercihlerin barış karşıtlığı olarak değerlendirilmemesi ve demokratik muhalefetin ortak hedeflerinin gözden kaçırılmamasıdır. Çünkü kalıcı barış, yalnızca müzakere masasında bulunmakla değil, o masada konuşulan demokratik hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşamda karşılık bulmasıyla mümkündür.

Barışın güvencesi, muhalefetin tek sesli olması değil, farklı yöntemlerle de olsa demokrasi, hukuk ve eşit yurttaşlık mücadelesini birlikte sürdürebilmesidir.


WhatsApp at  | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + posts

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

By Alevi Haber Ağı

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir