Pakize Gürhan

✍️ Pakize Gürhan

📨 e-posta

Bütçe, sadece teknik bir matematik metni değil, kimden alıp kime verdiğinizi gösteren en somut politik tercih belgesidir. Kadın vekillerin meclis çatısı altında tek tek reddedilen o önergeleri; sokaklarda, mahallelerde ve meydanlarda milyonların örgütlü iradesiyle sahiplenildikçe meşru birer hak mücadelesine dönüşecektir.

✍️ Pakize Gürhan

“Dezavantajlı” Değil Hak Sahibi Olarak Bakanlıklar Arası Ortak Masa

Ankara’nın korunaklı, yalıtılmış salonlarında halkın lokmasından kesilip sermayeye akıtılan trilyonların hesabını sokak adına sormak; bu kentin kuytularında görünmez kılınan milyonların sessiz çığlığına kendi sesini katmak, kalemi eline alan herkes için kaçınılmaz bir haysiyet borcudur. Meclis sıralarında süslü bütçe kitapçıkları havada uçuşurken, sokağın yangınında bir lokma ekmek, güvenli bir ev ve insanca bir gelecek mücadelesi veren kadınların, çocukların ve yaşlıların çıplak gerçeğini o soğuk kürsülere çarpmak, bugünün asıl büyük kavgasıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisinde her yıl sonu tekrarlanan bütçe maratonu, bu yıl da tanıdık manzaralarla sahne alıyor. Kürsüde havada uçuşan trilyonluk rakamlar, birbirini bastırmaya çalışan sesler ve günün sonunda onaylanan dikey performans programları. Ancak bu soğuk matematik metinlerinin ve bakanlıkların süslü sunumlarının ardında, sokağın gerçeğiyle bağdaşmayan devasa bir “boş gösterenler resmigeçidi” var. Maddi karşılığı varmış gibi sunulan ama kadının, çocuğun, yaşlının hayatına dokunmayan hayalet tahminler, sokağın gerçek yaşam ihtiyaçları piramidine çarparak tuzla buz oluyor.

Dikey Bürokrasi ve Koparılan Refah Zinciri

Toplumsal cinsiyete duyarlı bir bütçeleme perspektifinden bakmak, rakamların arkasındaki politik tercihleri ve insan hayatını deşifre etmek demektir. Bugün kadınların, çocukların ve yaşlıların yaşam mücadelesini Maslow’un evrensel teorisinden alıp sosyal hizmetin “çevresi içinde birey” kuramına ve sokağın çıplak gerçekliğine tahvil ettiğimizde, karşımıza “Kadının Gerçek Yaşam ve İhtiyaç Piramidi” çıkıyor. Bu piramit; beslenme, barınma, kadın ve üreme sağlığı gibi hayati alanların tarikatların ya da cemaatlerin insafına bırakılmadığı, tamamen tıp bilimini esas alan kamusal sağlık politikalarından (laik sağlık politikası), özgün kadın sağlığı harcamalarından, güvenceli istihdamdan ve emeklilikten oluşan birbirini besleyen halkalardan meydana geliyor. Hangi inançtan, kökenden veya kimlikten olursa olsun insanlar için eşitlik, modern dünyanın sonradan icat ettiği lütufkar bir hayırseverlik ya da sadaka kültürüyle geçiştirilemez. Hak sahibimiz olmak, kamusal refahın ve yasal güvencenin asli unsurudur. Ancak mevcut merkezi bütçe yapısı, dikey bürokrasi koridorlarında bu bütüncül refah zincirini parça parça koparıyor.

En temel basamak olan beslenme ve çocuk sağlığını ele alalım. Meclis sıralarında okullarda bir öğün ücretsiz yemek verilmesi talebi tek bir el kaldırmasıyla reddedildiğinde, bu durum sadece Milli Eğitim Bakanlığının bir bütçe kalemi olmaktan çıkıyor. Yetersiz beslenen çocuk, sonraki gün Sağlık Bakanlığının bütçesinde bir halk sağlığı krizi olarak karşımıza dikiliyor. Oysa adil paylaşıma ve hak temelli sosyal devlet anlayışına taban tabana zıt şekilde, devlet bütçesi kamusal kaynakları toplumsal refahı büyütmek yerine tekçi, katı ve erkek egemen yapıları fonlamak için seferber ediyor. Yurttaşların vergileriyle büyüyen devasa bütçeler, kadınları ev içine hapsetmeye çalışan gerici politikalara ve “makbul aile” kalıplarına harcanırken; kadının toplumsal eşitliği, güvenceli istihdamı ve çoklu ayrımcılığa uğrayan kimliği makro sosyal politikalar tarafından görünmez kılınıyor.

Meclis Kürsüsünde Yükselen Kadın İsyanı ve Çocuk İşçiliği

Meclis bütçe görüşmelerinde, bu karanlık tabloya karşı kadın milletvekillerinin meclis salonlarında yükselttiği o haklı öfke sokağın gerçek sesidir. Gülistan Kılıç Koçyiğit’in bütçe komisyonu sıralarında “Bu bütçe kadını yok sayan, yoksulluğu derinleştiren bir erkek bütçesidir” diyerek yürüttüğü amansız mücadele, Sera Kadıgil’in meclis kürsüsünden “Şirketlerin vergisini silerken aslan kesilenler, sıra çocuklerin bir öğün ücretsiz yemeğine gelince neden üç maymunu oynuyor?” isyanı bütçenin sınıfsal karakterini teşhir ediyor.

Bu isyanın en sarsıcı, en amansız cephesini ise Sevda Karaca’nın meclis komisyonunda Milli Eğitim Bakanının yüzüne çarptığı MESEM gerçeği oluşturuyor. Devlet eliyle meşrulaştırılan çocuk işçiliğine, MESEM adı altında haftanın altı günü günde 12 saat fabrikalarda sömürülen, her on çocuktan altısının yaralandığı cinayet düzenine karşı yükselen o ses sokağın ta kendisidir. Karaca’nın, “Halkın çocuklarına yoksulluk ve ölüm, kendi çocuklarınıza servet dağıtıyorsunuz; çocukların geleceğini çalanlara bu mecliste huzur yok!” haykırışı, Soma’dan Amasra’ya, İliç’ten fabrikalara uzanan iş cinayetlerinde yaşamını yitiren işçilerin ve çocukların hakkını arayan bir adalet manifestosudur. Onların mecliste her gün reddedilen önergeleri, aslında bu ülkenin ezilen tüm kesimlerinin hak arama dilekçesidir.

Bütçeden Silinen “Görünmez Yoklar”: LGBTQ+ Özneler

Bu amansız kavga alanında, bütçe hakkından ve en temel kamusal hizmetlerden tamamen silinerek mutlak bir görünmezliğe mahkum edilen LGBTQ+ özneleri de görmek ve göstermek zorundayız. Aile Bakanlığı bütçesinin, her yıl toplumsal refah üretmek yerine LGBTQ+ bireyleri hedef gösteren, nefret söylemini kurumsallaştıran ve anayasal yaşam hakkını gasp eden muhafazakar bir ideolojik silaha dönüştürülmesine karşı ses yükseltmek bir haysiyet borcudur. Hepsinden toplanan vergilerle oluşan bu devlet bütçesi; nefretin, ayrımcılığın ve cemaatlerin fonlanma aracı değil; cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği fark etmeksizin bu ülkede yaşayan her canın barınma, sağlık, çalışma ve en başta güvenli yaşama hakkının yasal güvencesi olmak zorundadır.

“Para Yok” Mazereti ve Sınıfsal Tercihler

Tam bu noktada ana akım iktisatçıların ve neoliberal ezberlerin o meşhur mazereti devreye girecektir: “Bütçe açığı zaten çok büyük, holdinglerin vergisini silmesek bile her mahalleye kreş açmaya, her okula ücretsiz yemek vermeye para yetmez, bu popülizmdir.” Oysa meclis komisyonundaki resmi mali tablolar, bu mazeret siyasetinin arkasındaki yapısal ve sınıfsal tercihi tüm çıplaklığıyla ifşa ediyor. “Vergi harcaması” adı altında sermaye gruplarının muafiyet, istisna ve indirimleri için devletin tahsil etmekten vazgeçtiği tutar 4,8 trilyon lirayı aşmaktadır. Yatırım teşviki adı altında patronlara doğrudan aktarılan kaynak 1 trilyon liranın üzerindeyken, enerji ve elektrik kalemlerinde sağlanan milyarlık imtiyazlar bütçenin asıl yükünü oluşturuyor. Sermayenin kullanımına sunulan trilyonluk kaynaklar kamusal bir zorunluluk sayılırken; çocukların temel beslenme hakkının, kadının can güvenliğinin ve kamusal kreş ihtiyacının popülizm parantezine alınması rasyonel değil, ideolojiktir. Devlet bütçesi, sermayeyi büyütme taahhütnamesi değil; bu ülkenin 85 milyondan fazla insanının günlük, somut ve yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurgulanması gereken en temel toplumsal sözleşmedir.

Çözüm: Ortak Bütçe Masası

Peki, bu mazeret siyasetine, dikey körlüğe, meclis duvarlarını aşamayan önergelere ve yapısal yüzeydeki eşitsizliklere karşı ne yapmalı?

Çözüm; yoksulluğu ortadan kaldırmayı değil yardım kültürüyle onu yönetmeyi hedefleyen mevcut paradigmayı kökten değiştirmektir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanununda yapısal bir reformla, dikey bakanlık bütçeleri yerine, sorumluluk kargaşasına izin vermeyen bütüncül bir “Bakanlıklar Arası Ortak Bütçe Masası” modeli kurulmalıdır. Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu, “İstihdam ve Bakım”, “Sağlık, Beslenme ve Sosyal Refah” gibi tematik ortak masalara dönüşmelidir. Dahası, bu ortak masaya yerel yönetimler de merkezi bütçeden aktarılan, siyasi vesayete araç edilemeyecek ve yasal formüllere bağlı “şartlı transferler” vasıtasıyla dahil edilmelidir. Ankara’dan yerel yönetimlere aktarılan paylar, sadece ve sadece ücretsiz kamusal kreş, sığınmaevi veya yaşlı bakım merkezi açılması şartına bağlanmalıdır. Bütçe komisyonu kapıları ise erkek egemen bürokratik yapıların tekelinden kurtarılarak doğrudan taban örgütlenmelerine, kadın hareketine, bağımsız hak savunucularına ve sosyal çalışma ağlarına ardına kadar açılmalıdır.

Hak Sahibi Olarak Siyasi Özne Olmak

Bütünsel, yereli kapsayan, sosyal adaleti ve laikliği esas alan bu ortak bütçe masası modeli, bütçe kaynaklarının sermaye yerine halkın temel ihtiyaçlarına aktarılması mücadelesinde devrimci bir kırılma yaratacaktır. Kadınlar, hak mücadelesini Ankara’nın soğuk salonlarından çıkarıp mahallelere taşıyacaktır. Her kökenden, kimlikten ve her kesimden insan, kendi hayatını kuşatan bütçenin pasif birer “yardım nesnesi” veya “dezavantajlı grubu” değil; o bütçenin aktif birer denetçisi, hak sahibi ve siyasi öznesi olacaktır.

Bütçe, sadece teknik bir matematik metni değil, kimden alıp kime verdiğinizi gösteren en somut politik tercih belgesidir. Kadın vekillerin meclis çatısı altında tek tek reddedilen o önergeleri; sokaklarda, mahallelerde ve meydanlarda milyonların örgütlü iradesiyle sahiplenildikçe meşru birer hak mücadelesine dönüşecektir. Sermayenin tahmini ve boş gösteren bütçelerine karşı, halkın gerçek piramidini, tüm yurttaşların eşitliğini ve ortak bütçe masasını savunmak; bugün insanca, eşit ve özgür bir yaşamın en temel yasal güvence arayışıdır.


WhatsApp at  | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + posts

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

By Alevi Haber Ağı

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir