Kavaktan Toprağa Bir Ömür

Kavaktan Toprağa Bir Ömür

Türkan Doğan

Hasan’ın hayatına buradan baktığımızda, onun da kendi lokmasının peşinde olan bir emekçi olduğunu görürüz. Büyük sözler söyleyen, kendisini öne çıkaran biri değildi belki.

✍️ Türkan Doğan

Hasan’ı anlatırken önce ölümünden değil, emeğinden söz etmek gerekir. Çünkü bir insanın hayatını yalnızca öldüğü biçim üzerinden anlatmak, onun yaşadığı yılları, verdiği emeği ve toplum içindeki yerini eksiltir.
Hasan ince, uzun ve zayıf bir adamdı. Başında kasketi, üzerinde çalışmaya uygun eski giysileriyle kavaklara çıkar, budama işini yapardı. Köy hayatında kavak budamak dışarıdan bakıldığında sıradan bir iş gibi görülebilir. Oysa o işin arkasında beden gücü, dikkat, deneyim ve yılların emeği vardı. Hasan ağacın gövdesine tutunur, dalların arasına çıkar, hangi dalın kesileceğini, hangisinin bırakılacağını bilirdi. Kavakların arasında çalışarak geçimini sağlardı.
Kavak onun için yalnızca bir ağaç değildi. Geçimini sağladığı iş yeriydi. Nasıl bir işçi fabrikaya, bir tarım emekçisi tarlaya, bir inşaat işçisi yüksek bir yapının üzerine çıkıyorsa Hasan da ekmeğini kazanmak için kavakların üzerine çıkıyordu. Aşağıda toprak, yukarıda gökyüzü vardı. Hasan ise ikisinin arasında, kendi emeğinin üzerinde duruyordu.
Alevi toplumlarının geleneksel yaşamında emek, lokma ve rızalık birbirinden ayrı değildir. Lokma yalnızca sofraya konan yiyecek değildir; içinde alın teri, paylaşma ve birlikte yaşamanın sorumluluğu vardır. Bir lokmanın bölüşülmesi, insanın yalnızca kendisi için değil, başkalarıyla birlikte yaşadığını da anlatır. Rızalık ise yalnızca sözle söylenen bir kavram değil, birlikte yaşamın temel koşullarından biridir.
Hasan’ın hayatına buradan baktığımızda, onun da kendi lokmasının peşinde olan bir emekçi olduğunu görürüz. Büyük sözler söyleyen, kendisini öne çıkaran biri değildi belki. Fakat köy hayatını ayakta tutan insanlar çoğu zaman böyle yaşar. Sabah işe gider, akşam evine döner; yaptığı işin karşılığında kazandığıyla hayatını sürdürür. Emeği görünür olmadan yaşamın devamına katkı verir.

Hasan’ın kavaklarda geçirdiği yıllar da böyle bir emeğin parçasıydı.
Sonra bir gün Hasan yine bir kavaktayken düştü.
Bir insanın hayatı bazen birkaç saniyenin içinde değişir. Yıllardır yaptığı işi yaparken, alışık olduğu bir ağacın üzerinde, bir anda dengesini kaybetti ve aşağıya düştü. Hasan o gün yaşamını kaybetti.
Bu olayı yalnızca “kavaktan düştü ve öldü” diye anlatmak mümkün. Fakat böyle söylediğimizde Hasan’ın hayatının asıl tarafını gözden kaçırırız. Çünkü burada yalnızca bir ölüm değil, emeğiyle yaşayan bir insanın çalışma koşulları vardır.
Hasan neden o kavaktaydı?
Çünkü çalışıyordu.
Neden çalışıyordu?
Çünkü geçimini sağlamak, evine lokma götürmek zorundaydı.
Emek dediğimiz şey yalnızca alın terinden ibaret değildir. İnsan çalışırken bedenini, zamanını ve ömrünü de verir. Hasan’ın kavaklara çıkarken verdiği yalnızca kol gücü değildi. Yıllarını da o işin içine koymuştu.
Bu nedenle Hasan’ın ölümüne yalnızca bir kaza olarak bakmak, hikâyenin toplumsal tarafını eksiltir. Bir emekçinin hangi koşullarda çalıştığı, emeğinin nasıl korunduğu ve hayatının ne kadar güvence altında olduğu da bu hikâyenin içindedir.
Başındaki kasketiyle kavakların arasında duran o ince, uzun adamın görüntüsü bu yüzden önemlidir. Çünkü orada yalnızca Hasan’ı değil, kırsal hayatın görünmeyen emekçilerinden birini görürüz.
Alevi düşüncesinde insan, doğadan kopuk bir varlık olarak ele alınmaz. Toprak, su, ağaç ve insan aynı yaşamın parçalarıdır. Ağaç toprağa kök salar, insan ağacın gölgesinde yaşar, emeğini doğanın içinden çıkarır ve sonunda yine toprağa döner.
Hasan’ın hayatı da bu döngünün içinde geçti.
Kavak toprağa bağlıydı.
Hasan kavaktan geçimini sağlıyordu.
Kazandığı lokmayı emeğiyle elde ediyordu.
Ve sonunda kendisi toprağa döndü.
Burada “can” sözü de anlam kazanıyor. Çünkü can, yalnızca tek bir insanın varlığı değildir; başka canlarla, doğayla ve yaşamla kurulan ilişkinin de adıdır. Bir insanın hayatına bakarken onu yalnız başına değil, içinde yaşadığı toplulukla ve üretim ilişkileriyle birlikte düşünmek gerekir.
Hasan’ın hikâyesi bu yüzden yalnızca Hasan’ın hikâyesi değildir.
Köyün hikâyesidir.
Emeğin hikâyesidir.
Geçim derdinin hikâyesidir.
Kendi lokmasını kendi elleriyle kazanan insanların hikâyesidir.
Ve aynı zamanda çalışma hayatının içinde görünmez kalan risklerin hikâyesidir.
Hasan’ı bir kahramana dönüştürmeye, ölümünü romantik bir hikâyeye çevirmeye gerek yok. Onun hayatına saygı duymanın yolu, onu olduğu haliyle hatırlamaktan geçiyor.
İnce, uzun, zayıf bir adamdı Hasan.
Başında kasketi vardı.
Kavaklara çıkardı.
Budama yapardı.
Emeğiyle geçinirdi.
Bir gün o kavaklardan birinden düştü ve toprağa döndü.
Belki bugün onun çıktığı kavakların bazıları hâlâ ayaktadır. Rüzgâr estiğinde yaprakları birbirine değiyordur. Birileri o kavakların yanından geçerken Hasan’ı hatırlıyordur. Belki onun adı bir köy sohbetinde, eski bir anının içinde yeniden söyleniyordur.
Çünkü insan öldüğünde yalnızca bedeni toprağa dönmez. Yaşadığı yerlerde bıraktığı izler de kalır.
Hasan’ın izi ise kavakların arasında kaldı.
Onu hatırlarken büyük sözlere ihtiyacımız yok.
Bir emekçinin hayatını anlatmak için onun emeğini görmek yeter.
Bir insanın değerini anlatmak için onun nasıl yaşadığına bakmak yeter.
Hasan kendi lokmasını emeğiyle kazandı. Kavaklara çıktı, çalıştı, yaşadı. Sonunda o yüksekliğin içinden toprağa döndü.
Kavaktan toprağa bir ömür.
Hasan’ın hikâyesi belki de tam olarak budur: Gökyüzüne doğru yükselen kavaklarla, insanı sonunda içine alan toprak arasında geçen sade, ağır ve gerçek bir emek hayatı.

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Yeşil Gözlü Bir Ömrün Hikâyesi

  Alevi Haber Ağı 22 Eylül 202623 Eylül 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Bir insan öldüğünde yalnızca bir beden eksilmezdi; onunla birlikte bir ses, bir gülüş, bir alışkanlık, bir sohbet biçimi de eksilirdi.

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Sevda’ya Dair…

  Alevi Haber Ağı 22 Eylül 202623 Eylül 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Bir insanın yanında olmak, onun hayatına sahip olmak değildir. Onun yerine karar vermek, onu kendine benzetmek, kendi doğrularının içine sıkıştırmak hiç değildir. Gerçekten yanında olmak, onun kendi yolunu yürüyebilmesine alan açarken gerektiğinde omzunu ona yaslayabilmektir. İnsan bazen sevdiğini değiştirmek ister; onu kendi korkularına, kendi beklentilerine, kendi alışkanlıklarına göre biçimlendirmeye çalışır. ✍️ Türkan Doğan Sevda üzerine […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  20 Eylül: Ruhi Su ve Sıdıka Su – Bir Türkünün İçinde İki Ömür

  Alevi Haber Ağı 20 Eylül 202620 Eylül 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Ruhi Su ile Sıdıka Su’nun hayatı bize şunu söylüyor: Bir ömür iki insan arasında paylaşılabilir; ama gerçek bir sanatçının sesi, halkına karıştığı andan itibaren artık yalnızca kendisine ait değildir. ✍️ Türkan Doğan Bazı insanlar ölür ve hayatları bir tarihin içine yerleşir. Bazıları ise öldükten sonra bile yaşamaya devam eder; çünkü geride yalnızca bir isim, birkaç […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  “Nesini Söyleyeyim Canım Efendim:” Abuzer Karakoç’un Ardında Kalan Ses

  Alevi Haber Ağı 13 Eylül 202613 Eylül 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Abuzer Karakoç’u yalnızca bir türkücü olarak anlatmak, onun hayatına ve bıraktığı kültürel mirasa haksızlık olur. O, Anadolu’nun ozanlık geleneğinden gelen; sözü sazla, sazı hayatla buluşturan bir insandı. Arguvan’ın türkülerinde duyduğumuz o kendine özgü ses, yalnızca bir yöre ezgisi değildi. O ezgilerin içinde yoksul köylünün hayatı, toprağın dili, emeğin karşılığı, sevdanın yarası ve insanın dünyaya karşı […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  12 Eylül Bitmedi: “Postalın Yerini Takunya Aldı”

  Alevi Haber Ağı 11 Eylül 202611 Eylül 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Darbeler yalnızca tanklarla yapılmaz. Bazen postal çıkarılır, yerine başka bir ayakkabı geçirilir. Yüzler değişir, kelimeler değişir, yöntemler değişir; fakat toplumu susturma, itaat ettirme ve farklı olanı ezme anlayışı başka biçimlerde yaşamaya devam eder ✍️ Türkan Doğan 12 Eylül, biten değil, süren bir tarihtir. 46 yıl önce bugün, sabaha karşı tankların paletleriyle bir ülkenin üzerine çöken […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Sevgili Nikola Tesla’ya…

  Alevi Haber Ağı 4 Eylül 20269 Eylül 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Ben Fransa’ya geldiğimde seni yanıma alamadi. Bunun kolay olduğunu sanma Nikola… İnsan sevdiği bir candan ayrılırken, onu kime bıraktığından çok, kendi içinde ondan nasıl ayrılacağını düşünüyor. ✍️ Türkan Doğan Sevgili Nikola Tesla, Bazı ayrılıklar vardır, insan onları anlatmaya başladığında kelimeler yetersiz kalır. Çünkü ayrıldığın yalnızca bir canlı değildir; onunla birlikte bir evden, bir zamandan, bir […]

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web |  + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  PSAKD Ataşehir 1 Mayıs Cemevi’nden 112 Öğrenciye Kırtasiye Desteği
• Alevi Haber Ağı

  Cuma Erçe’den Şevin İçin Duruşma Çağrısı: “Yoldaşımızı Serbest Bırakın”
• Alevi Haber Ağı

  AABK, Turan Eser’i Hakk’a Yürüyüşünün İkinci Yılında Andı: “Mirasını Gelecek Kuşaklara Aktaracağız”
• Alevi Haber Ağı

  Britanya Alevi Federasyonu’ndan Birlik ve Dayanışma Gecesi: “El Ele, El Hakk’a”