YETMİŞ ÜÇ MİLLETE BİR NAZARDAN DEMOKRATİK DEVLET DÜŞÜNCESİNE

Alevi düşünce geleneğinde önemli bir yere sahip olan “yetmiş üç millete bir nazarla bakma” anlayışı, bu tartışmanın düşünsel başlangıç noktalarından biri olabilir.

✍️ Özgür Kaplan

Alevilerin Siyasal Ufku, Eşit Yurttaşlık ve Toplumsal Gelecek

Bir toplumun geleceğini düşünmek, yalnızca geçmişte yaşadığı haksızlıkların tekrarını önlemeye çalışmak değildir. Geleceği düşünmek, aynı zamanda nasıl bir toplumsal düzenin kurulabileceğini, siyasal iktidarın hangi ilkelerle sınırlandırılması gerektiğini ve insanların hangi güvenceler altında birlikte yaşayabileceğini tartışabilmektir. Alevilerin siyasal ve toplumsal geleceğine ilişkin düşünce de işte bu genişlikte ele alınmalıdır.

Alevilerin eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü ve ayrımcılığa karşı mücadelesi, aslında demokratik yaşamın temel meselelerinden biridir. Ancak bu mücadele, Alevilerin siyasal düşüncesinin son sınır noktası değildir. Çünkü bir halkın siyasal varlığı, yalnızca kendisine tanınmasını istediği haklardan ibaret olamaz. Tam da burada üzerinde durulması gereken temel ayrım, hak talep etmek ile siyasal geleceği tasarlamak arasındaki ilişkidir.

Hak talep eden toplum, mevcut düzenin kendisine nasıl davrandığını sorgular. Siyasal gelecek üzerine düşünen toplum ise bununla yetinmez, düzenin kendisinin hangi ilkeler üzerine kurulması gerektiğini de tartışır. Birincisi eşitsizliklerin giderilmesini amaçlarken ikincisi eşitsizliklerin yeniden üretilmesini önleyecek toplumsal ve anayasal koşulları araştırır. Bu iki yaklaşım birbirinin karşıtı değil, aksine birbirini tamamlar.

Alevilerin geleceğine ilişkin bağımsız düşünce geliştirmek, eşit yurttaşlık mücadelesini geride bırakmak anlamına gelmiyor; bu mücadeleyi daha geniş bir demokratik toplum anlayışı içinde değerlendirmek anlamına gelir.

Çünkü Alevilerin karşılaştığı sorunlar, yalnızca Alevilerin yaşadığı sorunlar değildir. İnanç ve kimlik özgürlüğünün sınırlandırılması, devletin belirli inanç ve kimlikler karşısında ayrıcalıklı ilişkiler geliştirmesi, yurttaşlık haklarının kimlikler üzerinden farklılaştırılması ve siyasal iktidarın denetlenememesi, bütün toplumun demokratik geleceğini ilgilendiren meselelerdir. Bu nedenle Alevilerin siyasal geleceği üzerine düşünürken yalnızca Alevilerin devlet karşısındaki konumunu değil, devletin bütün yurttaşlar karşısında nasıl konumlanması gerektiğini de ele almak zorundayız.

Alevi düşünce geleneğinde önemli bir yere sahip olan “yetmiş üç millete bir nazarla bakma” anlayışı, bu tartışmanın düşünsel başlangıç noktalarından biri olabilir.

Aslında bu anlayış, insanın değerini mensup olduğu inanç veya kimlik üzerinden belirlemeyen bir yaklaşımı ifade ediyor. Ancak onun çağdaş siyasal anlamını yalnızca farklılıklara hoşgörü göstermekle sınırlandırmak da yeterli değildir. Çünkü hoşgörü ile eşitlik aynı şey değildir. Hoşgörü, çoğu zaman bir kişinin veya topluluğun başka bir kişiye ya da topluluğa gösterdiği kabul ve anlayış olarak ortaya çıkar. Bu ilişkinin içinde, hoşgörüyü gösteren ile hoşgörüye konu olan arasında örtük bir üstünlük ilişkisi bulunur. Oysa eşitlik, insanların haklarının başkalarının iyi niyetine bağlı olmamasını gerektirir. Bu noktada yetmiş üç millete bir nazarla bakma anlayışı, yalnızca ahlaki bir öğreti olarak değil, çağdaş demokratik devlet düşüncesiyle ilişkilendirilebilecek bir ilke olarak değerlendirilmelidir.

Kısacası, yetmiş üç millete bir nazarla bakmak, yalnızca insanları eşit görmek değildir; herkesin eşitliğini anayasal güvenceye kavuşturacak bir toplumsal düzeni de savunmaktır.(…)

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  Mehmet Gülbaş : Dağın Yeli, Harmanın Tozu
• Alevi Haber Ağı

  Alevi Felsefesinde Doğa, Rızalık ve Ekolojik Adalet
• Alevi Haber Ağı

  Cuma Erçe’den Madımak İçin Adalet ve Yüzleşme Çağrısı: “Er ya da Geç Ama; Mutlaka Biz Kazanacağız!”
• Alevi Haber Ağı

  Ankara’da “Cumhuriyet, Laiklik ve Aleviler” Paneli: “Laiklik, Eşit Yurttaşlık ve Demokrasiden Ayrı Düşünülemez”