Seyit Rıza ve Arkadaşları: 89 Yıldır Unutulmayan Bir Direniş ve Tarihsel Hafıza

Seyit Rıza ve Arkadaşları: 89 Yıldır Unutulmayan Bir Direniş ve Tarihsel Hafıza

Erdoğan Doğan

✍️Erdoğan Doğan

15 Kasım 1937… Bundan 89 yıl önce Seyit Rıza, oğlu Resik Hüseyin ve beş yol arkadaşı Elazığ’da idam edildi.

Bu tarih, yalnızca yedi insanın yaşamına son verildiği bir tarih değildir. Aynı zamanda Dersim’in tarihine, kimliğine, inancına ve toplumsal hafızasına kazınan büyük bir trajedinin simgelerinden biridir.

Seyit Rıza’nın tarihsel kişiliğini anlamak için onu yalnızca bir dönem önderi olarak değerlendirmek yeterli değildir. O, Alevi inancına ve Kürt ulusal kimliğine sahip çıkan, kendi halkının varlığı ve geleceği konusunda söz sahibi olma iradesini temsil eden tarihsel bir kişilikti.

Onların idamına giden süreçte yaşananlar, tarihin en ağır ve sorgulanması gereken sayfalarından biridir. Tutuklanması, yargılanması ve idama mahkûm edilmesi, devletin Dersim’e yönelik politikalarının ulaştığı noktayı göstermektedir.

Ancak bu sürecin en acı ve insanlık vicdanını yaralayan yönlerinden biri, Seyit Rıza ile oğlunun idam edilme biçimidir. İdam kararının uygulanabilmesi için Seyit Rıza’nın yaşının küçültüldüğü, oğlunun yaşının ise büyütüldüğü yönündeki tarihsel kayıtlar ve iddialar, dönemin hukuk anlayışını sorgulamayı zorunlu kılmaktadır. Bir baba olarak oğlundan önce idam edilmeyi istemesine rağmen bu talebinin kabul edilmemesi ve oğlunun gözleri önünde idam edilmesi, yaşananların insani boyutunu daha da ağırlaştırmaktadır.

Seyit Rıza’nın idam sehpasına giderken söylediği ve tarihe kazınan sözleri ise bu sürecin hafızasında ayrı bir yere sahiptir:

“Ben sizin yalan ve hilelerinizle baş edemedim, bu bana dert oldu. Ama ben de sizin önünüzde diz çökmedim, bu da size dert olsun!”

Bu sözler, yalnızca bir idam mahkûmunun son sözleri değildir. Hile ve baskı karşısında insan onurundan, inancından ve iradesinden vazgeçmeyen bir insanın tarihsel meydan okumasıdır.

Seyit Rıza’nın bu sözlerinde, kendisine uygulanan haksızlığa karşı güçlü bir itiraz ve boyun eğmeyen bir irade vardır. Aradan 89 yıl geçmesine rağmen bu sözlerin hâlâ hatırlanması tesadüf değildir. Çünkü bazı sözler, söyleyen kişinin yaşamını aşarak toplumların tarihsel hafızasında yer edinir.

1937-1938 Dersim Tertelesi’nde binlerce insan yaşamını yitirdi, aileler parçalandı, çocuklar ailelerinden koparıldı ve insanlar topraklarından sürgün edildi. Bu nedenle Dersim’in yaşadığı acı, yalnızca geçmişe ait bir hatıra değildir. Bugün de tarihsel yüzleşme ve hakikat talebi olarak varlığını sürdürmektedir.

Seyit Rıza ve arkadaşlarını anmak, yalnızca onların isimlerini hatırlamak değildir. Onların temsil ettiği tarihsel hafızaya, kimliğe, inanca ve halkların kendi geleceğini belirleme hakkına sahip çıkmaktır.

89 yıl sonra hâlâ tarihsel gerçeklerin bütün yönleriyle açığa çıkarılması, sorumlulukların kabul edilmesi, kayıpların akıbetinin açıklanması ve mezar yerlerinin ortaya çıkarılması gerekiyor. Çünkü gerçek bir toplumsal yüzleşme, yaşananların üzerini örtmekle değil, hakikati kabul etmekle mümkündür.

Tarih unutmaz. Halkların hafızası da unutmaz.

Seyit Rıza ve arkadaşlarını idamlarının 89. yılında saygıyla anıyoruz.

Dersim’in acısı hafızamızda, direniş değerleri ve tarihsel sorumluluk bilincimiz geleceğimizdedir.

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Seçim Zaferinden Toplumsal İktidara: Solun Sınavları ve Çelişkileri

  Alevi Haber Ağı 9 Kasım 20269 Kasım 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Bir sol parti, hükümetin sorumluluğunu üstlenirken seçim öncesinde savunduğu talepleri geri plana itiyorsa, bu durum yalnızca bir yönetim tercihi olarak değerlendirilemez. Aynı zamanda temsil ettiği toplumsal kesimlerle kurduğu siyasal ilişkinin nasıl değiştiği sorusunu da gündeme getirir. ✍️Erdoğan Doğan Berlin seçimleri, sosyal reformlar, sınıf mücadelesi ve değişen Almanya gerçeği üzerine Berlin seçimlerinde Die Linke’nin elde ettiği […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Tarihin İçinden Gelen İkaz: 1956 Metal İşçileri Grevi ve Kazanılmış Haklarımız!

  Alevi Haber Ağı 30 Ekim 202630 Ekim 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  1956 grevinin tarihsel deneyimi bize bir gerçeği hatırlatıyor: Haklar mücadeleyle kazanılır, dayanışmayla korunur ve örgütlü bir iradeyle geleceğe taşınır. ✍️Erdoğan Doğan Tarih, yalnızca geçmişte yaşanan olayların kaydı değildir. Bugün sahip olduğumuz hakların, hangi mücadelelerden geçerek kazanıldığını gösteren toplumsal hafızadır. Lübeck’te, IG Metall sendikasının 1956 yılında gerçekleşen büyük metal işçileri grevinin 70. yılı dolayısıyla düzenlediği toplantıya […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Öfkeden Toplumsal İradeye!

  Alevi Haber Ağı 20 Ekim 202630 Ekim 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Bugünün temel sorunu, toplumsal öfkenin yokluğu değil; bu öfkenin yoksulluğa, güvencesizliğe ve otoriterleşmeye karşı ortak, bağımsız ve dönüştürücü bir siyasal iradeye dönüşememesidir. ✍️Erdoğan Doğan Avrupa’da toplumsal muhalefetin krizi ve yeni bir özgürleşme arayışı Avrupa’da özellikle Fransa’da gençlerin öncülüğünde görünürlük kazanan toplumsal hareketlilik, yalnızca eğitim sistemine, hayat pahalılığına ya da belirli hükümetlerin politikalarına yönelik bir tepki […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Sürgünde Büyüyen Özlem, Kelimelerde Yaşayan Bir Ömür!  

  Alevi Haber Ağı 13 Ekim 202613 Ekim 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Seni özlemle anıyorum usta. Seninle birlikte yalnızca bir yazarı değil, sürgünün içinden geçerek edebiyata dönüşen bir ömrü de anıyoruz. ✍️Erdoğan Doğan Mehmet Uzun gibi insanların; ömürleri bir gün sona erer ama hikâyeleri bitmez. Çünkü onlar, kendi yaşamlarını aşan bir acının, bir özlemin ve bir halkın belleğinin sözcüsü olurlar. Mehmet Uzun, benim için o insanlardan biridir. […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Avrupa Alevi Hareketi Üzerine Analitik Bir Değerlendirme!

  Alevi Haber Ağı 12 Ekim 202612 Ekim 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Avrupa Alevi hareketinin, özellikle Almanya’da eyalet düzeyinde elde ettiği Hak Anlaşmaları (Staatsverträge) ve Kamu Tüzel Kişiliği, Aleviliği kendi doğruları ve inançsal özerkliğiyle kamusal alana taşımıştır. Mevcut iktidar yapısı, Alevi hareketinin Avrupa’daki bu finansal, hukuki ve kurumsal özerkliğini doğrudan kontrol edemediği ölçüde; bu başarıyı zayıflatmaya, hareketi içeriden tartışmalı hale getirmeye ve alternatif söylem odakları yaratmaya yönelmiştir. […]

• 

  Özgür Platform | Yazarlar

  Karda İz, Rüzgâr da Kök!

  Alevi Haber Ağı 28 Eylül 202612 Ekim 2026 Özgür Platform, Yazarlar

  Fırtınanın ortasında o eğilen ama kırılmayan ağaç gibi,İnsana “Yürü!” demek için…Yolu olmasa da yürü. ✍️Erdoğan Doğan Yolların henüz asfaltla örtülmediği,Zamanın, tipinin sesiyle ölçüldüğü o eski günde;Bir adam yürüyordu yokuşu,Yükü sırtında değil, zamanın tam ortasındaydı.​Yanı başında bir ağaç…Yapraksız, çıplak, rüzgâra eğilmiş;Ama devrilmemiş.Çünkü bilirdi ki eğilmek, yenilmek değildir her zaman;Kökü derinde olanın kavgası, fırtınadan uzundur.​Şimdi şehirler kurduk, […]

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  Fransa Alevi Kadınlar Birliği’nin 6. Eğitim Kampında Eşitlik ve Örgütlü Mücadele Çağrısı: “Söyleyecek Sözümüz, Değiştirecek Gücümüz Var!”
• Alevi Haber Ağı

  PSAKD: “Seyit Rıza ve Yoldaşlarını Saygı ve Minnetle Anıyoruz”
• Alevi Haber Ağı

  Antalya’da İklim Adaleti İçin Uluslararası Yürüyüş: Ortak Ses, Ortak Mücadele / Video
• Alevi Haber Ağı

  Alevi Bektaşi Federasyonu: “Seyit Rıza ve Yol Arkadaşlarını Unutmadık, Unutturmayacağız!”