Kadıköy’de Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Anıldı: “Geçmişle Yüzleşmeden Gerçek Barış Mümkün Değil!” / Video

İstanbul Kadıköy’de Seyit Rıza ve yol arkadaşları, idam edilmelerinin 89. yılında Dersim kurumlarının çağrısıyla düzenlenen anmada anıldı. Çerağların uyandırıldığı, lokmaların paylaşıldığı ve denize karanfillerin bırakıldığı etkinlikte, devletin Dersim Katliamı’yla yüzleşmesi, mezar yerlerinin açıklanması, kayıp çocukların akıbetinin aydınlatılması ve Dersim halkından resmî özür dilenmesi istendi. PSAKD Genel Başkanı Cuma Erçe, “Eğer gerçekten bir barış ihtiyacı varsa bunun tek yolu geçmişteki katliamlarla, zulümlerle hesaplaşmak ve yüzleşmektir” derken, TJA aktivisti Sebahat Tuncel, “Hakikati öldürerek bir gelecek kurmak mümkün değil” sözleriyle tarihsel yüzleşme çağrısında bulundu.

AHA Haber Merkezi – İstanbul’un Kadıköy ilçesinde, 15 Kasım 1937’de Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edilen Seyit Rıza ve yol arkadaşları, katledilişlerinin 89. yılında düzenlenen anma etkinliğiyle anıldı. Dersim Dernekleri Federasyonu (DEDEF), Dersim Araştırmaları Merkezi (DAM), Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu (ADEF) ve Dersim İnşa Kongresi’nin (DİK) çağrısıyla gerçekleştirilen anmada, 1937-1938 Dersim Tertelesi’nin tarihsel gerçekleri, kayıpların akıbeti, devletin yüzleşme sorumluluğu ve toplumsal barışın koşulları gündeme taşındı.

Pir Sultan Abdal Kültür Derneği (PSAKD) Genel Başkanı Cuma Erçe ile TJA aktivisti Sebahat Tuncel’in de konuşma yaptığı anmada, Dersim’de yaşananların yalnızca geçmişte kalmış tarihsel bir mesele olmadığı, bugün de hakikat, adalet, eşit yurttaşlık ve demokratikleşme talepleriyle bağlantılı olduğu vurgulandı.

Katılımcılar, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmasını, ailelerinden koparılan kız çocuklarının akıbetinin araştırılmasını, devlet arşivlerinin açılmasını ve 1937-1938 yıllarında yaşananlar nedeniyle Dersim halkından resmî özür dilenmesini istedi.

Anmada ayrıca anadilde eğitim, inanç özgürlüğü, Dersim isminin iade edilmesi ve eşit yurttaşlık haklarının güvence altına alınması talepleri dile getirildi.

Anma Saygı Duruşu, Çerağ ve Lokma Paylaşımıyla Başladı

Dersim kurumlarının çağrısıyla Kadıköy’de bir araya gelen katılımcılar, Seyit Rıza ve yol arkadaşları için bir dakikalık saygı duruşunda bulundu.

Ardından Alevi inancının önemli değerlerinden biri olan çerağ uyandırıldı ve lokmalar paylaşıldı.

Anmada, 1937-1938 Dersim Tertelesi’nde yaşamını yitirenler ile sürgün edilen, ailelerinden koparılan ve kaybedilen Dersimliler hatırlandı.

Programın devamında ortak basın açıklaması Türkçe ve Kırmancki olarak kamuoyuyla paylaşıldı.

Türkçe açıklamayı Dersimliler Dayanışma ve Kültür Derneği Başkanı Sebahat Babayiğit, Kırmancki açıklamayı ise Dersim Araştırmaları Merkezi (DAM) üyesi Semra Demir okudu.

“Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Hakikat Arayışının Simgeleridir”

Ortak açıklamada, 15 Kasım 1937’de Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idam edilmeleriyle sonuçlanan yargılama sürecine dikkat çekildi.

Seyit Rıza’nın yaşının küçültüldüğü, oğlu Resik Uşên’in yaşının ise büyütülerek idamlarının önünün açıldığı belirtilen açıklamada, yedi kişinin Elazığ Buğday Meydanı’nda kurulan darağaçlarında idam edildiği hatırlatıldı.

Açıklamada Seyit Rıza ve oğlu Resik Uşên’in yanı sıra Uşenê Seydi, Aliyê Mirzê Sili, Hesen Ağa, Fındıq Ağa ve Hesenê Îvraîmê Qıji’nin isimleri anıldı.

Dersim kurumları, bu idamların yalnızca yedi insanın yaşamına son verilmesi anlamına gelmediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bu idamlar, yalnızca yedi insanın yaşamına son verilmesi değil; bir halkın iradesini kırmayı, direnişini bastırmayı ve tarihsel hafızasını susturmayı hedefleyen anlayışın en acı örneklerinden biri olarak tarihe geçti.”

Açıklamada, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının Dersim halkının tarihsel hafızasında direnişin, onurun ve hakikat arayışının simgeleri olarak yaşamaya devam ettiği vurgulandı.

“Kayıp Çocukların ve Parçalanan Ailelerin Hesabı Hâlâ Verilmedi”

Dersim kurumlarının ortak açıklamasında, 1937-1938 yıllarında yaşananların yalnızca idamlarla sınırlı kalmadığına dikkat çekildi.

Katliamlar, zorunlu sürgünler, ailelerin parçalanması ve çocukların ailelerinden koparılmasının Dersim toplumunda kuşaklar boyunca devam eden derin yaralar açtığı belirtildi.

Özellikle kız çocuklarının ailelerinden alınarak başka ailelere verilmesinin, Dersim halkının toplumsal ve kültürel hafızasında kapanmayan acılara dönüştüğü ifade edildi.

Açıklamada şu sözlere yer verildi:

“Binlerce insan yurdundan, toprağından koparılarak parçalandı, çocuklar anne ve babalarından zorunlu sürgünlere gönderildi. Aileler koparıldı. Özellikle kız çocukları, evlatlık adı altında ailelerinden alınarak subaylara verildi. Ailelerinden, topraklarından, dillerinden ve kimliklerinden uzaklaştırılan bu çocukların yaşamları, halkımızın hafızasında kapanmayan yaralara dönüştü.”

Kurumlar, aradan 89 yıl geçmesine rağmen bu uygulamaların bütün yönleriyle aydınlatılmadığını belirterek şöyle devam etti:

“Aradan 89 yıl geçmesine rağmen sürgünlerin, parçalanan ailelerin, kayıp çocukların ve susturulan hayatların hesabı hâlâ verilmedi. Tarihsel gerçeklerle yüzleşilmeden, yaşanan acılar tanınmadan ve hakikat açığa çıkarılmadan toplumsal barışın kurulamayacağını biliyoruz.”

İstanbul Barosu’na Dersim İsmi Tepkisi

Kadıköy’de yapılan ortak açıklamada, Dersim isminin tarihsel ve kültürel anlamına da dikkat çekildi.

İstanbul Barosu’nun Dersim Barosu’nun adına ilişkin “Orası Dersim Barosu değil, Tunceli Barosu’dur” şeklindeki açıklamasına tepki gösterildi.

Dersim kurumları, söz konusu yaklaşımı kabul etmediklerini belirterek tarihsel isimlerin bir toplumun kimliğinden ve hafızasından ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı.

Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

“Bir kentin tarihsel adını reddetmek, yalnızca bir isim tartışması değildir. O kentin tarihini, kültürünü, hafızasını ve kimliğini yok saymaktır. Dersim, bir tabeladan ibaret değildir; bir halkın tarihi, belleği, dili, kültürü ve yaşamıdır.”

Kurumlar, Dersim isminin iade edilerek yasal statüye kavuşturulması taleplerini yineledi.

“Barış ve Demokratik Toplum Süreci Tarihsel Yaraların Sarılması İçin Fırsat Olmalı”

Ortak açıklamada, Türkiye’de gündemde bulunan barış ve demokratik toplum sürecine ilişkin değerlendirmelere de yer verildi.

Bu sürecin geçmişte yaşanan acıların tanınması ve tarihsel yaraların sarılması açısından bir fırsata dönüşmesi gerektiği ifade edildi.

Ancak kalıcı barışın yalnızca güncel siyasal gelişmelerle sınırlı tutulamayacağı, geçmişte yaşanan katliamlarla yüzleşilmesi ve adaletin sağlanmasının da gerekli olduğu belirtildi.

Açıklamada şu değerlendirme yapıldı:

“Bugün ülkemizin içinden geçtiği barış ve demokratik toplum sürecinin, tarihsel yaralarımızın sarılması için bir fırsata dönüşmesini umut ediyoruz. Ancak gerçek barışın geçmişle yüzleşmeden, hakikat açığa çıkarılmadan ve adalet sağlanmadan mümkün olamayacağını biliyoruz.”

Sebahat Tuncel: “Hakikati Öldürerek Bir Gelecek Kurmak Mümkün Değil”

Ortak basın açıklamasının ardından söz alan TJA aktivisti Sebahat Tuncel, Dersim’de yaşananların Türkiye’deki tarihsel yüzleşme ve demokratikleşme sorunundan ayrı ele alınamayacağını belirtti.

Yalnızca Dersim halkının değil, Türkiye ve Kürdistan’daki bütün halkların tarihsel acılar taşıdığını ifade eden Tuncel, onarıcı adaletin hem geçmişte yaşananların mağdurları hem de sonraki kuşaklar açısından gerekli olduğunu söyledi.

Tuncel, hakikatle yüzleşilmeden kalıcı barışın kurulamayacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Hakikati yok sayarak bir barış mümkün değil. Hakikati öldürerek bir gelecek kurmak mümkün değil, yaşamak mümkün değil.”

Devlet yetkililerine seslenen Tuncel, barış sürecinde kararlı olunduğunun söylenmesi hâlinde bunun tarihsel gerçeklerin ortaya çıkarılması yönünde somut adımlarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Dersim ve Ağrı’ya ilişkin devlet arşivlerinin yanı sıra faili meçhul dosyaların da açılmasını isteyen Tuncel, geçmişte yaşananların aydınlatılmasının demokratik bir geleceğin kurulması açısından önem taşıdığını ifade etti.

Tuncel: “Dersim İyileşirse Türkiye İyileşir”

Sebahat Tuncel, konuşmasında Dersim’de yaşananların toplumsal hafızada bıraktığı yaraların ancak hakikat ve onarıcı adalet temelinde giderilebileceğini belirtti.

“Dersim iyileşirse Türkiye iyileşir” diyen Tuncel, Alevi toplumuna örgütlenme ve kendi geleceğine sahip çıkma çağrısında bulundu.

Tuncel, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Biz kendi geleceğimizi başkalarının insafına bırakamayız. Biz kendi geleceğimizi ancak kendimiz örebiliriz.”

Tuncel’in konuşmasında öne çıkan temel mesaj, tarihsel yüzleşme olmadan demokratikleşmenin ve kalıcı toplumsal barışın sağlanamayacağı oldu.

Cuma Erçe: “Katliamcı ve İnkârcı Zihniyet Cumhuriyet Döneminde de Devam Etti”

Anmada konuşan Pir Sultan Abdal Kültür Derneği (PSAKD) Genel Başkanı Cuma Erçe, Türkiye’de tarihsel katliamlarla yüzleşilmemesini eleştirdi.

Erçe, katliamcı ve inkârcı olarak nitelendirdiği anlayışın Selçuklu döneminden Osmanlı’ya, oradan da Cumhuriyet dönemine uzandığını savundu.

Koçgiri’den Dersim’e, Maraş’tan Çorum’a, Madımak’tan Roboskî’ye ve 10 Ekim Ankara Katliamı’na kadar birçok olayın yeniden araştırılması ve ilgili dosyaların açılması gerektiğini belirten Erçe, geçmişle yüzleşmenin demokratikleşmenin temel koşullarından biri olduğunu vurguladı.

Erçe, geçmişte yaşananların üzerinin örtülmesinin toplumsal sorunları derinleştirdiğini ifade ederek şöyle konuştu:

“Geçmişteki katliamlarla yüzleşemeyen toplumlar çürüyorlar, eriyorlar, yok oluyorlar. Hem devletler hem toplumlar çürüyor ve bugün bu çürümüşlüğü en üst düzeyde yaşıyoruz.”

Erçe: “Barışın Tek Yolu Geçmişteki Katliamlarla Yüzleşmektir”

PSAKD Genel Başkanı Cuma Erçe, konuşmasının devamında Türkiye’de demokratikleşme ve barış tartışmalarının geçmişte yaşanan katliamlarla yüzleşmeden yürütülemeyeceğini söyledi.

Erçe, Cumhuriyet’in demokratikleşmesinin ve kalıcı barışın sağlanmasının tarihsel sorumlulukların kabul edilmesiyle mümkün olacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Eğer gerçekten Cumhuriyet’in demokratikleşmesi gerçekleşecekse, eğer gerçekten bir barış ihtiyacı varsa bunun tek yolu geçmişteki katliamlarla, zulümlerle hesaplaşmak ve yüzleşmektir.”

Seyit Rıza’nın idam süreciyle 12 Eylül askerî darbesi döneminde idam edilen Erdal Eren’in yaşına ilişkin tartışmalar arasında bağlantı kuran Erçe, devletin farklı dönemlerde benzer uygulamalarla hareket ettiğini savundu.

Erçe, konuşmasında şu sözlere yer verdi:

“Seyit Rıza’nın yaşını küçülterek asanlar, Erdal Eren’in yaşını büyüterek asanlardır, aynısıdır. Bütün bu olumsuzlukların ana nedeni geçmişte yüzleşememektir.”

Erçe, Türkiye’de gerçek bir demokratikleşme ve toplumsal barışın sağlanabilmesi için tarihsel katliamların araştırılması, sorumlulukların ortaya çıkarılması ve adalet taleplerinin karşılanması gerektiğini vurguladı.

Dersim Kurumlarından Yedi Temel Talep

Kadıköy’de yapılan ortak açıklamada, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idam edilmelerinin 89. yılında Dersim halkının tarihsel ve güncel talepleri bir kez daha kamuoyuyla paylaşıldı.

DEDEF, DAM, ADEF ve DİK tarafından dile getirilen talepler şöyle sıralandı:

1. Resmî Özür: 1937-1938 Dersim Katliamı ve sürgünleri nedeniyle devlet tarafından resmî ve açık bir özür dilenmesi.
2. Mezar Yerlerinin Açıklanması: Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması ve cenazelerinin ailelerine teslim edilmesi.
3. Devlet Arşivlerinin Açılması: Katliam sırasında ailelerinden koparılan kız çocuklarının akıbetinin aydınlatılması amacıyla devlet arşivlerinin tamamının ilgili kişilerin ve araştırmacıların erişimine açılması.
4. Anadil Hakları: Anadile yönelik baskıların sona erdirilmesi, anadilde eğitim ve anadilin kamusal yaşamda kullanılması hakkının güvence altına alınması.
5. İnanç Özgürlüğü: Devletin inanç alanına müdahaleden vazgeçmesi, inanca yönelik ayrımcılığın sona erdirilmesi, inanç mekânlarına saygı gösterilmesi ve ibadethanelerin hukuki statüsünün tanınması.
6. Dersim İsminin İadesi: Dersim isminin iade edilerek yasal statüye kavuşturulması.
7. Eşit Yurttaşlık: Dersim halkının bütün yurttaşlarla eşit haklara sahip olmasının fiilen güvence altına alınması.

“Dersim’i Anmak, Dilimize, İnancımıza ve Doğamıza Sahip Çıkmaktır”

Ortak açıklamada, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarını anmanın yalnızca bir yas günü ya da anma töreninden ibaret olmadığı vurgulandı.

Munzur’a, Pülümür’e, dağlara ve ormanlara yönelik talana karşı durmanın, anadilin yaşatılması için mücadele etmenin ve inançsal değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasının da Dersim’in tarihsel hafızasına sahip çıkmanın bir parçası olduğu ifade edildi.

Kurumlar, Dersim halkının diline, inancına, kültürüne ve yaşam alanlarına sahip çıkma mücadelesinin tarihsel hakikat ve adalet arayışıyla birlikte sürdürülmesi gerektiğini belirtti.

Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları İçin Denize Karanfiller Bırakıldı

Ortak açıklamanın ve konuşmaların tamamlanmasının ardından Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının anısına denize karanfiller bırakıldı.

Katılımcılar, 1937-1938 Dersim Tertelesi’nde yaşamını yitirenleri anarken, mezar yerlerinin açıklanması ve tarihsel gerçeklerin ortaya çıkarılması yönündeki taleplerini yineledi.

Anma, Dersim kurumlarının ortak açıklamasında yer alan şu sözlerle hafızalara kazındı:

“İnkâra karşı hakikat, adaletsizliğe karşı adalet, talana karşı direniş!”

“Katledilenlerimizi unutmadık, unutturmayacağız!”

Kadıköy’den Ortak Mesaj: “Hakikat Açığa Çıkmadan Barış Olmaz”

Kadıköy’de düzenlenen anma etkinliği, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idam edilmelerinin 89. yılında Dersim halkının hakikat, adalet ve yüzleşme taleplerini bir kez daha gündeme taşıdı.

DEDEF, DAM, ADEF ve DİK’nin ortak açıklamasında dile getirilen talepler ile Sebahat Tuncel ve Cuma Erçe’nin konuşmaları, geçmişte yaşanan katliamlarla yüzleşmenin demokratikleşme ve toplumsal barış açısından taşıdığı önemi ortaya koydu.

Anmada, devlet arşivlerinin açılması, mezar yerlerinin açıklanması, kayıp çocukların akıbetinin araştırılması, Dersim halkından resmî özür dilenmesi ve inanç ile anadil haklarının güvence altına alınması yönündeki çağrılar yinelendi.

Kadıköy’den yükselen ortak mesaj, tarihsel hakikatler ortaya çıkarılmadan, geçmişte yaşananlarla yüzleşilmeden ve adalet sağlanmadan kalıcı toplumsal barışın mümkün olmayacağı oldu.

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Dersim’de Deyişlerle Anıldı: “Unutmadık, Unutturmayacağız!” / Video
• Alevi Haber Ağı

  FUAF’tan Alevi Kadınlarının Eşitlik, Barış ve Dayanışma Mücadelesine Destek: “Kadınların Olmadığı Yerde Eşitlikten Söz Edilemez!”
• Alevi Haber Ağı

  Datça’da Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Anıldı: “Mezar Yerleri Açıklansın, Dersim Halkından Özür Dilensin!”
• Alevi Haber Ağı

  Berlin’de Anma ve Dersim 1937/38 Soykırımı Paneli: “Hakikat, Yüzleşme ve Adalet Talebimizden Vazgeçmeyeceğiz!”