✍️Erdal Kılıçkaya

Bazı katliamlar yalnızca insanları değil, hafızayı da hedef alır. İnsanları öldürmekle yetinmeyen iktidar aklı; isimleri, hikâyeleri, tanıklıkları ve geride kalan izleri de silmeye çalışır. Çünkü hatırlamak, yalnızca geçmişte ne yaşandığını bilmek değildir. Aynı zamanda geçmişin bugüne bıraktığı sorumluluğu üstlenmek, hakikatin peşinden gitmek ve adalet talebini diri tutmaktır. Unutmak ise çoğu zaman bireysel bir hafıza kaybından öte, örgütlü bir sessizlik ve sistematik bir unutturma biçimidir.

Bizim sorumluluğumuz, katledilen canları yalnızca birer sayı olarak anmak değil; her birini kendi adıyla, ailesiyle, yaşamıyla ve yarım bırakılmış hikâyesiyle toplumsal hafızaya taşımaktır.

Bu nedenle her yıl yeniden buluşmak, aynı tarihte aynı mekânlarda bir araya gelmek ve bugün olduğu gibi yeniden yürümek, sıradan bir anma etkinliğinin çok ötesinde bir anlam taşır. Bu buluşmalar, geçmişin üzerine çekilmek istenen örtüyü kaldırmak; yalnızca “Unutmadık” demek değil, aynı zamanda “Unutturmanıza izin vermiyoruz” diye haykırmaktır.

Çünkü mesele yalnızca dün ne yaşandığı değildir. Mesele, bugün hangi hakikatin konuşulacağı ve yarının hangi hafıza üzerine kurulacağıdır. Resmî tarihin susturduğu yerde toplumsal hafıza konuşmaya başladığında, egemen anlatı da sorgulanmaya başlar.

Dersim’in sorumluluğu tam da burada başlıyor: Hatırlamakla yetinmemek; hakikati görünür kılmak, isimleri yaşatmak, tanıklıkları geleceğe taşımak ve adalet talebini kuşaktan kuşağa aktarmak. Dersim’i hatırlamak, yalnızca geçmişe dönüp bakmak değil; bugünden unutturmaya, inkâra ve cezasızlığa karşı söz söylemektir.

Çünkü hatırlamak sonuç doğurur.

Dersim, yalnızca canların katledildiği bir mekân değildir. Dersim, devletin neyin hatırlanmasını, neyin unutulmasını istediğiyle; tarihin kim tarafından, nasıl yazıldığıyla ilgilidir. Dersim, geçmişin üzerinin nasıl örtüldüğü ve bu örtünün nasıl kaldırılmaya çalışıldığıyla ilgilidir.

Zini’de kemiklerin gün yüzüne çıkarılması da bu nedenle yalnızca arkeolojik bir bulgu değildir. Aynı zamanda yıllarca inkâr edilen, sessizliğe terk edilen bir geçmişin politik ve toplumsal hakikat olarak yeniden görünür hâle gelmesidir.

Yıllarca sessizliğe terk edilen Dersim’in, Zini’nin bugün konuşuluyor olması kendiliğinden gerçekleşmedi. Bunun için ısrar edildi, arandı, soruldu. İsimler bulundu, tanıklıklar dinlendi, katliam mekânlarına gidildi. Her yıl yeniden yüründü, her yıl yeniden anıldı. Unutulmaya terk edilenlerin izleri sürüldü; susturulanların sesi olmaya çalışıldı.

Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edilen yedi Dersim önderi ile Zini’de katledilen 97 can, artık yalnızca tarih kitaplarında ya da resmî anlatılarda geçen rakamlardan ibaret değildir. Onlar isimleriyle, aileleriyle, yaşamlarıyla ve hikâyeleriyle yeniden toplumsal hafızadaki yerlerini aldılar.

İşte hafıza mücadelesi tam olarak budur: Sayılara indirgenen hayatları yeniden insan olarak hatırlamak, kaybolduğu düşünülen isimleri geri çağırmak ve yok sayılmak istenen hakikati görünür kılmak.

Hatırlamak burada geçmişe dönmek değil, bugüne müdahale etmektir. Çünkü unutturulan geçmiş, bugünün iktidar ilişkilerini besler. Cezasız bırakılan suçlar, gelecekte işlenebilecek suçlara zemin hazırlar. Üzeri örtülen katliamlar, yeni inkârların ve yeni adaletsizliklerin önünü açar.

Bu nedenle Dersim’i, Zini’yi hatırlamak yalnızca yas tutmak değildir. Aynı zamanda bir itirazdır.

“Katliamları unutmadık” demektir.

“Katliamları unutturmayacağız” demektir.

“Bu tarih, bize anlatıldığı gibi yazılmadı” demektir.

“Biz buradayız, tanığız ve hafızayız” demektir.

Ve belki de en önemlisi, bir daha yaşanmaması için gerekli toplumsal ve siyasal koşulları yaratma sorumluluğunu üstlenmektir.

Dersim 1937-38’i, Zini’yi, Maraş’ı, Çorum’u, Sivas’ı ve Alevilerin hafızasında derin yaralar açan bütün katliamları konuşmak, bu nedenle yalnızca geçmişi konuşmak değildir. Bugünün nefret diline, ayrımcılığına, inkârına ve cezasızlık anlayışına karşı söz söylemektir. Aynı zamanda geleceğin nasıl bir toplumda, hangi değerler ve hangi ortak hafıza üzerinden kurulacağına dair sorumluluk almaktır.

Hafızanın en güçlü taşıyıcıları, acıyı yaşayanlar ve o acıyı kuşaktan kuşağa aktaranlardır. Dersim’de yitirdiğimiz canlarımızın ailelerinden gelen her söz, anlatılan her tanıklık, yazılan her satır yalnızca kişisel bir yasın ifadesi değildir. Bunların her biri, bitmeyen bir adalet arayışının ve onurlu bir hatırlama mücadelesinin parçasıdır.

Çünkü hafıza yalnızca geçmişe ait değildir; geleceği kurmanın da temelidir. Hatırlamak hakikati savunmaktır. Hatırlamak adalet talebini canlı tutmaktır. Hatırlamak, aynı acıların yeniden yaşanmaması için mücadele etmektir.

Bütün bu nedenlerle önümüzde tarihsel bir sorumluluk vardı: Ya hafıza kaybedilecekti ya da hafıza kaydedilecekti.

Biz hafızanın kaybolmasına, tanıklıkların sessizliğe gömülmesine ve isimlerin unutulmasına razı olmadık. Hafızayı kaydederek, unutmaya ve unutturmaya karşı güçlü bir toplumsal cevap verdik.

Bunun için karşı-hafıza mekânları inşa ettik. Resmî anlatıların dışında bırakılan, görmezden gelinen ya da susturulmaya çalışılan tanıklıkları görünür kıldık. Unutturulmak istenen hikâyeleri kayda geçirdik, isimleri yaşattık ve toplumsal hafızanın çoğulcu biçimde inşa edilmesine katkı sunduk.

Bu mekânları yalnızca Alevi toplumunun geçmişini ve acılarını taşıyan alanlar olarak değil; demokrasi, insan hakları, eşitlik ve adalet mücadelesi veren herkesin ortak hafıza alanları olarak gördük. Çünkü bir toplumun geçmişiyle yüzleşebilmesi, yalnızca o toplumun değil, geleceğini birlikte kurmak isteyen herkesin sorumluluğudur.

Yitirdiğimiz her canımızın anısına, yarım bırakılan düşlerine ve geride kalanların bitmeyen adalet mücadelesine sahip çıkarak bugün burada yalnızca sorular sormuyoruz.

Bir hafızayı savunuyoruz.

Bir hakikati savunuyoruz.

Adaleti savunuyoruz.

Eşit yurttaşlık talebini savunuyoruz.

Barışı savunuyoruz.

Ve en önemlisi, her şeyden önce insanın ve canın değerini savunuyoruz.

Çünkü bizim meselemiz yalnızca geçmişte kimlerin öldürüldüğünü bilmek değildir. Asıl meselemiz, bugün kimin yaşamının değersizleştirildiğini, kimin dışlandığını, kimin yok sayıldığını görebilmek ve yarın hiçbir canın katledilebilir, ayrımcılığa uğrayabilir ya da yok sayılabilir olmadığı bir ülkeyi birlikte kurabilmektir.

Bizim mücadelemiz, tam da bu nedenle, canın değerini bilme ve yaşatma mücadelesidir.

Hatırlayacağız; çünkü hatırlamak bir sorumluluktur.

Sorgulayacağız; çünkü susmak, egemen anlatının ve unutturma politikasının karşısında sessiz kalmaktır.

Israr edeceğiz; çünkü hakikat, adalet ve barış talebi kendiliğinden gerçekleşmez. Bunlar ancak kararlılıkla, dayanışmayla ve ortak mücadeleyle mümkün olur.

Ve her koşulda söylemeye devam edeceğiz:

İlle de barış!

İlle de demokrasi!

İlle de eşit yurttaşlık!

Çünkü hatırlamak bir itirazdır. Hafızayı yaşatmak bir sorumluluktur. Hakikati savunmak ise geleceğe karşı borcumuzdur.

Ve biz, başka bir geleceği kurmakla yükümlüyüz.

Aşk ile…

15 Kasım 2026,

WhatsApp at  | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + posts

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

By Alevi Haber Ağı

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir