Berlin’de Anma ve Dersim 1937/38 Soykırımı Paneli: “Hakikat, Yüzleşme ve Adalet Talebimizden Vazgeçmeyeceğiz!”

Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idam edilmelerinin 89. yılında Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenen “1937/38 Dersim Yargılamaları ve İdamları” panelinde, Dersim Tertelesi’nin tarihsel, hukuki ve toplumsal boyutları ele alındı. Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (FDG) ve Berlin Dersim Kültür Derneği, devlet arşivlerinin açılması, mezar yerlerinin açıklanması, kayıpların akıbetinin ortaya çıkarılması ve Dersim halkından resmî özür dilenmesi çağrısında bulundu. Yapılan ortak açıklamada, “Devletin geçmişiyle yüzleşmesi bir lütuf değil, tarihsel ve insani bir sorumluluktur” denildi.

AHA Haber Merkezi – 1937-1938 yıllarında Dersim’de yaşanan katliamlar, idamlar, sürgünler ve zorunlu iskân uygulamaları, aradan geçen 89 yıla rağmen hakikat ve adalet arayışının temel konuları olmaya devam ediyor. Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının 15 Kasım 1937’de idam edilmelerinin yıl dönümü dolayısıyla Berlin’de düzenlenen panelde, Dersim Tertelesi’nin tarihsel gerçekleri ve devletin geçmişle yüzleşme sorumluluğu bir kez daha gündeme taşındı.

Berlin Dersim Kültür Derneği, Berlin Alevi Toplumu-Cemevi, Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (FDG) ve Avrupa Alevi Birlikleri Federasyonu’nun (AABF) katkılarıyla 14 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen “1937/38 Dersim Yargılamaları ve İdamları” başlıklı panel, Dersimlileri, Alevi kurumlarının temsilcilerini, araştırmacıları ve tarihsel hafızanın korunmasına önem veren katılımcıları bir araya getirdi.

Panelde yalnızca 1937-1938 yıllarında yaşananların tarihsel boyutları değil, bu olayların Dersim toplumunda kuşaklar boyunca bıraktığı izler, kayıpların akıbeti, idam edilenlerin mezar yerlerinin açıklanmaması ve devlet arşivlerinin erişime açılması yönündeki talepler de ele alındı.

Dersim 1937/38 sürecinin bütün yönleriyle araştırılması ve tarihsel gerçeklerin ortaya çıkarılması gerektiği vurgulanan etkinlikte, geçmişle yüzleşmenin demokratik bir gelecek, eşit yurttaşlık ve toplumsal barış açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.

Anma Dersim 1937/38 Soykırım Anıtı Önünde Başladı

Berlin’deki anma programı, mekanizması yenilenen Dersim 1937/38 Soykırım Anıtı önünde gerçekleştirilen inançsal törenle başladı.

Pirlerin gülbenkleriyle başlayan törende, Dersim’de yaşamını yitirenler anıldı. Ardından Berlin Dersim Kültür Derneği Başkanı Nurettin Ertaş, Dersim Tertelesi’nin anısına Kırmancki/Zazaca bir konuşma yaptı.

Anıtın hafıza ağıtı eşliğinde yeniden açılması, programın dikkat çeken bölümlerinden biri oldu.

Anıt önündeki törenin tamamlanmasının ardından katılımcılar, panelin gerçekleştirileceği dernek salonuna geçti.

Hıdır Yeşil’in Dersim Ağıtlarıyla Anma Devam Etti

Salon programı, sanatçı Hıdır Yeşil’in 1938 Dersim ağıtlarını seslendirdiği dinletiyle devam etti.

Dersim’in tarihsel hafızasında önemli bir yere sahip olan ağıtların ardından Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (FDG) Genel Başkanı Kemal Karabulut ile Berlin Alevi Toplumu-Cemevi Başkanı Dr. Yüksel Özdemir birer selamlama konuşması yaptı.

Konuşmaların ardından sosyolog Şermin Sertkaya’nın moderatörlüğünde “1937/38 Dersim Yargılamaları ve İdamları” başlıklı panel başladı.

Dersim Yargılamaları ve İdamları Tarihsel Belgelerle Ele Alındı

Panelde araştırmacı Cemal Taş, tarihçi Prof. Dr. Bülent Bilmez ve Seyit Rıza ile yol arkadaşlarının idamlarına ilişkin fotoğrafları 89 yıl sonra gün yüzüne çıkaran araştırmacı Sedat Ulugana konuşmacı olarak yer aldı.

Panelistler, son araştırmalar ve tarihsel belgeler ışığında Dersim 1937/38 sürecini farklı yönleriyle değerlendirdi.

Sunumlarda dönemin siyasal ve tarihsel koşulları, yargılamalar, idam kararları ve Dersim’de yaşananların tarihsel gerçekleri kapsamlı biçimde ele alındı.

Özellikle idamlara ilişkin belgelerin ve fotoğrafların ortaya çıkarılmasının, tarihsel hafızanın korunması ve geçmişte yaşananların aydınlatılması açısından taşıdığı önem panelin gündeminde yer aldı.

Süleyman Narlı’nın Konuşması İlgiyle Karşılandı

Yoğun katılımla gerçekleştirilen panelin tartışma bölümünde, katılımcılar ele alınan tarihsel konulara ilişkin görüşlerini paylaştı.

Avrupa Arap Alevileri Federasyonu Başkanı Süleyman Narlı’nın tartışmalar sırasında yaptığı konuşma da katılımcıların ilgisiyle karşılandı.

Dersimlilerin, Alevi kurumlarının ve kardeş derneklerin etkinliğe gösterdiği ilgi, organizasyonu düzenleyen kurumlar tarafından tarihsel hafızanın korunması ve adalet arayışının ortak bir sorumluluk olarak görüldüğünün göstergesi şeklinde değerlendirildi.

“Dersim 1937/38 Yalnızca Geçmişte Yaşanmış Bir Olay Değildir”

Panelin ardından Berlin Dersim Kültür Derneği ve Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu tarafından 15 Kasım 2026 tarihli ortak bir açıklama yayımlandı.

Açıklamada, Dersim’de yaşananların yalnızca geçmişte kalmış tarihsel olaylar olarak değerlendirilemeyeceği vurgulandı.

Katliamlar, zorunlu iskân uygulamaları, idamlar, kayıplar ve sürgünlerin Dersim toplumunda kuşaklar boyunca devam eden toplumsal travmalara neden olduğu belirtilerek bu süreçlerin tarihsel ve insani boyutlarıyla araştırılması gerektiği ifade edildi.

Kurumlar, aradan 89 yıl geçmesine rağmen Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmamış olmasını, kayıpların akıbetinin bilinmemesini ve devlet arşivlerinin bütünüyle açılmamasını yüzleşmenin önündeki temel engeller arasında gösterdi.

“Devletin Geçmişiyle Yüzleşmesi Bir Lütuf Değildir”

Ortak açıklamada Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne doğrudan çağrıda bulunularak tarihsel belgelerin saklanması ve toplumsal hafızanın görmezden gelinmesinin geçmişle yüzleşmenin yerini tutamayacağı vurgulandı.

Kurumlar, devletin Dersim’de yaşananların tarihsel ve hukuki sorumluluğuyla yüzleşmesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Devletin geçmişiyle yüzleşmesi bir lütuf değil, tarihsel ve insani bir sorumluluktur. Dersim Toplumunun hakikat, adalet ve onur mücadelesi sona ermiş değildir.”

Açıklamada, geçmişte yaşananların bütün yönleriyle ortaya çıkarılmasının yalnızca Dersim halkı açısından değil, Türkiye’de demokratikleşme, insan hakları ve toplumsal barış açısından da önemli olduğu ifade edildi.

Devlet Arşivlerinin Açılması ve Mezar Yerlerinin Açıklanması İstendi

Berlin Dersim Kültür Derneği ve FDG, ortak açıklamalarında Dersim 1937/38 sürecine ilişkin taleplerini de kamuoyuyla paylaştı.

Dersim’de yaşananların uluslararası hukuk ve tarihsel gerçekler çerçevesinde bağımsız araştırmalara konu edilmesi gerektiği belirtilerek devletin sorumluluğunun açıklığa kavuşturulması istendi.

Açıklamada, ilgili devlet arşivlerinin eksiksiz biçimde araştırmacılara açılması, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması ve kayıpların akıbetinin ortaya çıkarılması talepleri öne çıktı.

Ayrıca zorunlu iskân, sürgün ve ailelerinden koparılan çocuklara ilişkin gerçeklerin belgelenmesi, Dersim halkından resmî özür dilenmesi ve adaletin sağlanmasına yönelik somut adımlar atılması çağrısında bulunuldu.

Kırmancki/Zazaca ve Dersim’in Kültürel Mirası Korunmalı

Kurumların açıklamasında Dersim’in dilsel, kültürel ve inançsal mirasının korunmasına yönelik taleplere de yer verildi.

Kırmancki/Zazaca dilinin yaşatılması, Dersim’in kültürel değerlerinin korunması ve toplumsal hafızanın gelecek kuşaklara aktarılması için gerekli yasal ve kurumsal güvencelerin oluşturulması istendi.

Dersim toplumunun tarihsel hafızasının korunmasının, geçmişte yaşananlarla yüzleşme ve geleceğin eşitlik temelinde kurulması açısından önemli olduğu vurgulandı.

“Susmayacağız, Unutturmayacağız ve Adalet Talebimizden Vazgeçmeyeceğiz”

Berlin Dersim Kültür Derneği ve FDG, açıklamalarında hakikat ve adalet taleplerinin geçmişe takılıp kalmak amacıyla değil, demokratik ve eşit bir geleceğin kurulabilmesi için dile getirildiğini belirtti.

FDG’nin bugüne kadar yürüttüğü anma, belgeleme, sözlü tarih ve hafıza çalışmalarını kararlılıkla sürdüreceği ifade edildi.

Dersim Tertelesi’yle yüzleşme mücadelesinin yalnızca Dersimlilerin değil, demokrasiye, insan haklarına, tarihsel hakikate ve toplumsal adalete inanan herkesin ortak sorumluluğu olduğu vurgulandı.

Açıklama, “Hakikat açığa çıkmadan yüzleşme, yüzleşme olmadan adalet olmaz!” sözleriyle tamamlandı.

Berlin’den Türkiye’ye Hakikat ve Adalet Çağrısı

Berlin’de gerçekleştirilen anma ve panel, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idam edilmelerinin 89. yılında Dersim Tertelesi’ne ilişkin karşılanmayan talepleri bir kez daha gündeme taşıdı.

Tarihsel belgelerin araştırılması, kayıpların akıbetinin açıklanması, mezar yerlerinin bulunması, devletin geçmişle yüzleşmesi ve Dersim’in dilsel ve kültürel mirasının korunması yönündeki çağrılar, etkinliğin ortak gündemini oluşturdu.

Berlin Dersim Kültür Derneği ve Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu, panelin ardından yayımladıkları açıklamayla hakikat ve adalet mücadelesini sürdürme kararlılıklarını yineledi.

Kurumların ortak mesajı, “Dersim 1937/38’i unutmadık, unutturmayacağız!” oldu.

Berlin Dersim Kültür Derneği ve FDG’nin Açıklaması

Hakikat, Yüzleşme ve Adalet Talebimizden Vazgeçmeyeceğiz!

Berlin Dersim Kültür Dernegi, Berlin Alevi Toplumu-Cemevi, Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (FDG) Avrupa Alevi Birlikleri Federasyonu (AABF) katkılarıyla, 14 Kasım 2026 tarihinde Berlin’de düzenlenen “1937/38 Dersim Yargılamaları ve İdamları” başlıklı panelimiz, yoğun bir katılım ve verimli tartışmalarla gerçekleşti.

Programımız, mekanizması yenilenen Dersim 1937/38 Soykırım Anıtı önünde pirlerimizin gerçekleştirdiği gülbenklerle başladı ve Dersim Kültür Derneği Başkanı Nurettin Ertaş’ın Tertele anısına Kırmancki/Zazaca yaptığı konuşmayla devam etti. Anıtın hafıza ağıtı eşliğinde yeniden açılışının ardından katılımcılarla birlikte dernek salonuna geçildi.

Hıdır Yeşil’in 38 ağıtları dinletisi, FDG Genel Başkanı Kemal Karabulut ve Berlin Alevi Toplumu-Cemevi Başkanı Dr. Yüksel Özdemir’in selamlama konuşmalarından sonra, sosyolog Şermin Sertkaya’nın moderatörlüğünde panelimiz başlatıldı.

Panelistlerimiz Cemal Taş, Prof. Dr. Bülent Bilmez ve 89 yıl sonra idam fotoğraflarını gün yüzüne çıkaran araştırmacı Sedat Ulugana, son araştırmalar ve tarihsel belgeler ışığında Dersim 1937/38 sürecini, yargılamaları, idamları ve dönemin tarihsel gerçeklerini kapsamlı biçimde ele alan sunumlarını yaptılar.

Yoğun katılımın gerçekleştiği panelimizde özellikle tartışma bölümü oldukça canlı geçti. Avrupa Arap Alevileri Federasyonu başkanı Süleyman Narlı´nın ara konuşması özel bir ilgi ile karşılandı. Dersimlilerin, dostlarımızın ve kardeş derneklerimizin gösterdiği ilgi, tarihsel hafızanın korunması ve adalet arayışının ortak bir sorumluluk olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.

Bu panelin ardından bir kez daha vurgulamak isteriz:

Dersim 1937/38, yalnızca geçmişte yaşanmış tarihsel bir olay değildir. Katliamlar, zorunlu iskân, idamlar, kayıplar, sürgünler ve kuşaklar boyunca devam eden toplumsal travmalar, bugün de cevap bekleyen tarihsel ve insani meselelerdir.

Aradan 89 yıl geçmiş olmasına rağmen idam edilenlerin mezar yerlerinin açıklanmaması, kayıpların akıbetinin bilinmemesi, devlet arşivlerinin araştırmacılara ve kamuoyuna bütünüyle açılmaması ve yaşananların resmî düzeyde kabul edilmemesi, yüzleşmenin önündeki temel engellerdir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne açık çağrımızdır:

Tarihsel gerçeklerin üzerini örtmek, belgeleri saklamak ve toplumsal hafızayı görmezden gelmek, geçmişle yüzleşmenin yerine geçemez. Devlet, geçmişte yaşananların tarihsel ve hukuki sorumluluğuyla yüzleşmek zorundadır.

Bu çerçevede taleplerimiz açıktır:

• Dersim 1937/38’de yaşananların tarihsel gerçekler ve uluslararası hukuk çerçevesinde bağımsız araştırmalara konu edilmesi ve devletin sorumluluğunun açıklığa kavuşturulması;
• İlgili devlet arşivlerinin eksiksiz biçimde araştırmacılara açılması;
• Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması, kayıpların akıbetinin ortaya çıkarılması;
• Zorunlu iskân, sürgün ve ailelerinden koparılan çocuklara ilişkin gerçeklerin belgelenmesi;
• Dersim halkından resmî özür dilenmesi ve adaletin tesis edilmesine yönelik somut adımlar atılması;
• Kırmancki/Zazaca dilinin, Dersim’in kültürel mirasının, inancının ve toplumsal hafızasının korunması için gerekli yasal ve kurumsal güvencelerin sağlanması.

Bizler, bu talepleri geçmişe takılıp kalmak için değil, geleceğin adalet, eşitlik ve demokratik birlikte yaşam temelinde kurulabilmesi için dile getiriyoruz.

89 yıl sonra hâlâ cevaplanmamış sorularımız var. Ancak susmayacağız, unutturmayacağız ve adalet talebimizden vazgeçmeyeceğiz.

FDG olarak bugüne kadar sürdürdüğümüz anma, belgeleme, sözlü tarih ve hafıza çalışmalarımızı kararlılıkla devam ettireceğiz. Bu mücadelenin yalnızca Dersimlilerin değil, demokrasiye, insan haklarına, tarihsel hakikate ve toplumsal adalete inanan herkesin ortak sorumluluğu olduğuna inanıyoruz.

Panelimize katkı sunan değerli panelistlerimize, moderatörümüze, Berlin Alevi Toplumu-Cemevi’ne, katılım gösteren dostlarımıza, kardeş derneklerimize ve tüm emek verenlere teşekkür ediyoruz.

Hakikat açığa çıkmadan yüzleşme, yüzleşme olmadan adalet olmaz!

Dersim 1937/38’i unutmadık, unutturmayacağız!

Dersim Kültür Derneği – Berlin

Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (FDG)

15 Kasım 2026

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  Datça’da Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Anıldı: “Mezar Yerleri Açıklansın, Dersim Halkından Özür Dilensin!”
• Alevi Haber Ağı

  Halkların İklim Zirvesi / Antalya
• Alevi Haber Ağı

  Dersim’de Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Anıldı: “Mezar Yerleri Açıklansın, Katliamlarla Yüzleşilsin!” / Video
• Alevi Haber Ağı

  Adıyaman’da Seyit Rıza ve Yol Arkadaşları Anıldı: “Devlet Arşivleri Açılsın, Mezar Yerleri Açıklansın, Dersim Halkından Özür Dilensin!”