Hüseyin Mat: Avrupa’da Alevi Örgütlenmesinden Eşit Yurttaşlık Mücadelesine Uzanan Bir Yol

Mannheim Cemevi’nin gençlik çalışmalarından Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’nun genel başkanlığına, oradan Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu’nun eşit başkanlığına uzanan Hüseyin Mat’ın mücadele yaşamı, Avrupa Alevi hareketinin örgütlenme tarihiyle iç içe gelişti. Otuz yılı aşkın süredir Alevilerin inanç özgürlüğü, cemevlerinin tanınması, demokratik hakları ve kurumsal bağımsızlığı için çalışmalar yürüten Mat’ın görev döneminde devlet anlaşmalarından kamu tüzel kişiliğine, Delil Eğitim Akademisi’nden Madımak Katliamı Hafıza Merkezi’ne uzanan önemli kazanımlar elde edildi.

AHA Haber Merkezi | Portre – Araştırma | Avrupa Alevi hareketinin öne çıkan yöneticilerinden Hüseyin Mat, 1990’lı yılların başında cemevi çalışmalarına katılarak başladığı örgütlü mücadelesini bugün Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu (AABF) Genel Başkanı ve Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu (AABK) Eşit Başkanı olarak sürdürüyor.

Mat’ın otuz yılı aşan örgütlenme deneyimi, Avrupa’daki Alevi toplumunun kimliğini koruma arayışından kamusal alanda tanınma ve eşit haklar elde etme mücadelesine uzanan dönüşümün önemli örneklerinden birini oluşturuyor.

Bu süreçte Mat’ın çalışmalarında gençlik örgütlenmesi, cemevlerinin güçlendirilmesi, inançsal bağımsızlık, hak eşitliği anlaşmaları, akademik eğitim, tarihsel hafızanın korunması, dergâhların iadesi ve Türkiye’deki demokratik hak talepleri öne çıkıyor.

Erzurum’dan Almanya’ya, Mannheim Cemevi’nden Örgütlü Mücadeleye

1973 yılında Erzurum’da dünyaya gelen Hüseyin Mat, Temmuz 1990’da ailesinin yanına, Almanya’nın Berlin kentine yerleşti. Eğitimini pazarlama, dış ticaret, halkla ilişkiler ve işletme alanlarında tamamladı.

Mat’ın Alevi örgütlenmesiyle kurduğu ilişkinin önemli dönüm noktalarından biri, 1993 Sivas Katliamı’nın ardından Mannheim Cemevi’ne üye olması oldu.

Sivas’ta 2 Temmuz 1993’te yaşanan katliam, yalnızca Türkiye’de değil, Avrupa’da yaşayan Aleviler arasında da derin bir kırılma yarattı. Alevi kimliğinin korunması, katliamların unutulmaması ve örgütlü dayanışmanın güçlendirilmesi yönündeki çabalar bu dönemde daha görünür hâle geldi.

Mat, 1994-1996 yılları arasında Mannheim Cemevi Gençlik Kolu’nda görev aldı. 1996-1997 döneminde gençlik kolu başkanlığı, ardından cemevi yönetiminde ikinci başkanlık, başkanlık ve İnanç Kurulu sekreterliği görevlerini üstlendi.

Bu yıllar, Mat’ın yalnızca kurum yöneticiliği açısından deneyim kazandığı değil, aynı zamanda Alevi gençliğinin kendi kimliğiyle örgütlenmesinin önemini deneyimlediği bir dönem oldu.

Gençlik Örgütlenmesinden Federasyon Yönetimine

Hüseyin Mat, 1999-2001 yılları arasında Almanya Alevi Gençler Birliği’nin genel başkanlığını yürüttü. Gençlik örgütlenmesinde üstlendiği sorumluluk, sonraki yıllardaki kurumsal çalışmalarının da önemli bir parçası hâline geldi.

2001-2003 yılları arasında Mannheim Cemevi Yönetim Kurulu Başkanlığı yapan Mat, 2003-2006 döneminde AABF Genel Yönetim Kurulu Üyesi ve Örgütlenme Sorumlusu olarak çalıştı.

2006-2007 döneminde yeniden Mannheim Cemevi Başkanlığı görevini üstlendi. 2009-2012 yılları arasında ise AABF Genel Sekreterliği yaptı.

Bu görevler, Mat’ın yerel cemevi örgütlenmesinden federasyon düzeyindeki çalışmalara uzanan deneyimini güçlendirdi. 2012 yılında Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu Genel Başkanlığına seçilmesi, örgütsel yaşamında yeni bir aşamayı oluşturdu.

Avrupa Alevi Hareketinde Konfederasyon Sorumluluğu

Hüseyin Mat, 2011-2013 yıllarında Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu Yönetim Kurulu Üyesi, 2013-2015 yıllarında Genel Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı. 2015 yılında konfederasyon başkanlığına seçilen Mat, eş başkanlık sistemine geçilmesinin ardından eşit başkan olarak çalışmalarını sürdürdü.

Bu süreçte AABK, Avrupa’nın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren Alevi federasyonları arasında ortak taleplerin geliştirilmesi ve kurumsal dayanışmanın güçlendirilmesi bakımından önemli bir örgütlenme zemini olmaya devam etti.

Mat’ın yönetim anlayışında Avrupa’daki Alevi kurumlarının yalnızca kendi ülkelerindeki sorunlarla ilgilenmesi değil, Alevi toplumunun uluslararası düzeyde ortak bir hak mücadelesi yürütmesi düşüncesi belirginleşti.

Hüseyin Mat Döneminde Tarihî Kazanımlar: Hak Eşitliği Anlaşmaları

Avrupa Alevi hareketinin elde ettiği tarihî kazanımlar değerlendirilirken, bu başarıların yalnızca Hüseyin Mat’ın genel başkanlığı döneminde yürütülen çalışmaların değil, Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’nun kuruluşundan itibaren onlarca yıl boyunca kararlılıkla sürdürülen örgütlü mücadelenin birikimi olduğu özellikle vurgulanmalıdır. Hak eşitliği anlaşmalarının imzalanması, Alevi inancının resmî düzeyde tanınması, kamu tüzel kişiliği statüsünün kazanılması ve eğitim alanındaki ilerlemeler; AABF’nin kurucu kadrolarının, geçmiş dönem genel başkanlarının, federasyon ve bölge yöneticilerinin, cemevi başkanları ile yönetimlerinin, inanç önderlerinin, kadın ve gençlik örgütlenmelerinin ve bu mücadeleye emek veren binlerce Alevinin ortak çabalarının sonucudur. Her yönetim dönemi, kendisinden önce verilen mücadeleden devraldığı birikimi geliştirerek sonraki kazanımların zeminini hazırlamıştır. Hüseyin Mat’ın genel başkanlığı döneminde somutlaşan önemli hukuki ve kurumsal başarılar da bu tarihsel süreklilik içerisinde değerlendirilmelidir. Dolayısıyla bu kazanımların gerçek sahibi, farklı dönemlerde sorumluluk üstlenen bütün yöneticileri, kurumları ve üyeleriyle Almanya Alevi örgütlenmesinin kolektif iradesidir.

Hüseyin Mat’ın Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu Genel Başkanlığı dönemini öne çıkaran en önemli gelişmelerden biri, Alevi toplumunun yıllardır sürdürdüğü tanınma ve eşit haklar mücadelesinin eyalet hükümetleriyle yapılan anlaşmalar aracılığıyla somut hukuki kazanımlara dönüşmesi oldu.

AABF’nin uzun yıllara dayanan örgütlü mücadelesi sonucunda Hamburg, Bremen, Rheinland-Pfalz ve Schleswig-Holstein eyaletleriyle imzalanan devlet anlaşmaları, Alevi inancının Almanya’daki kamusal ve hukuki konumunun güçlenmesinde önemli dönüm noktaları oluşturdu.

2012 yılında Hamburg Eyaleti ile imzalanan ilk devlet anlaşması, Alevi toplumunun diğer tanınmış inanç topluluklarıyla eşit haklara ulaşması yönünde tarihî bir başlangıç oluşturdu. 2007 yılında başlayan müzakerelerin sonucunda hazırlanan anlaşma, Hüseyin Mat’ın AABF Genel Başkanlığına seçildiği yıl imzalandı.

14 Ekim 2014 tarihinde Bremen Eyalet Hükümeti ile imzalanan anlaşma ise iki yıllık görüşmelerin ardından gerçekleştirildi. AABF ve AABK yöneticilerinin katıldığı törende, Alevi toplumunun inançsal ve kurumsal haklarını güvence altına alan önemli düzenlemeler kabul edildi.

Bu anlaşma; Alevi inanç günlerinde izin hakkı, cemevi inşa edilmesi, inanca uygun cenaze ve defin işlemleri, hastane ve cezaevlerinde manevi rehberlik, medya konseylerinde temsil, okullarda Alevilik dersleri, üniversitelerde akademik çalışmalar ve sosyal hizmet kurumlarının oluşturulması gibi geniş bir hak alanını kapsıyordu.

9 Nisan 2019’da Rheinland-Pfalz Eyaleti ile Mainz Belediye Sarayı’nda imzalanan hak eşitliği anlaşması ise AABF’nin önemli kazanımlarından biri oldu.

İmza törenine Rheinland-Pfalz Başbakanı Malu Dreyer, Mainz Büyükşehir Belediye Başkanı Michael Ebling, AABF Genel Başkanı Hüseyin Mat, AABF yöneticileri, bölge temsilcileri, inanç kurulu üyeleri ve kadın örgütlenmesinin temsilcileri katıldı.

Hüseyin Mat, anlaşmanın diğer eyaletlerden ayrılan önemli bir özelliğine dikkat çekerek Rheinland-Pfalz Eyaleti’nin söz konusu anlaşmayı yalnızca Alevilerle gerçekleştirdiğini belirtti.

Mat, anlaşmanın kapsamını değerlendirirken Alevi inancının resmî olarak kabul edilmesini, cemevlerinin ibadet yeri olarak tanınmasını, Alevilik derslerini, üniversitelerde Alevilik kürsülerini, inanç önderlerinin tanınmasını ve kamu kurumlarının danışma kurullarında temsili önemli kazanımlar arasında sıraladı.

Ayrıca Aşure Günü, Hızır Günleri, Nevruz, Hıdırellez, Sivas Anması, Hacı Bektaş Veli Anması ve diğer önemli Alevi inanç ve anma günlerinin hukuki olarak dikkate alınması da anlaşmanın önemli başlıkları arasında yer aldı.

Schleswig-Holstein Anlaşması: Eşit Haklar Mücadelesinde Yeni Bir Aşama

24 Kasım 2022 tarihinde Almanya’nın Schleswig-Holstein Eyaleti’nin başkenti Kiel’de imzalanan devlet anlaşması, Hüseyin Mat’ın genel başkanlığı dönemindeki bir başka önemli kazanım oldu.

Anlaşmayla Alevi inancının tanınması, AABF’nin inanç topluluğu olarak kabul edilmesi, dinî etkinliklerin özgürce gerçekleştirilmesi, Alevi bayramlarında izin hakları, gençlik çalışmaları ve eğitim alanındaki kurumsal yetkiler düzenlendi.

Özellikle Alevilik derslerinin Alevi öğretisine uygun hazırlanması ve eğitim içeriklerinde AABF’nin yetkisinin tanınması, inançsal bağımsızlık bakımından önem taşıdı.

Hüseyin Mat, anlaşmanın ardından yaptığı değerlendirmede Avrupa’da tanınan hakların Türkiye’de hâlâ karşılanmamasına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye artık ne kadar inkâr etse de Aleviler dünyanın her yerinde yaşamaktadır ve haklarını talep etmektedir. Dünyanın her yerinde haklarını elde eden Aleviler, Türkiye’de de bu hakları elde edecektir.”

Mat, anlaşmanın önemini ayrıca şu sözlerle değerlendirdi:

“Bu sözleşme bir sembolden çok daha fazlasıdır. Önemli bir adımdır ve Aleviliğin bu toplumun bir parçası olduğunu göstermektedir.”

Bu açıklamalar, Mat’ın Avrupa’da kazanılan hakları Türkiye’deki Alevi toplumunun eşit yurttaşlık talepleriyle birlikte değerlendirdiğini ortaya koydu.

Aşağı Saksonya’da Tamamlanamayan Devlet Anlaşması Süreci

AABF’nin Aşağı Saksonya Eyaleti ile yürüttüğü görüşmeler de Hüseyin Mat döneminin önemli çalışmalarından biri oldu.

29 Eylül 2013 tarihinde başlayan görüşmelerin ardından, 2015 yılında eyalet hükümeti tarafından hazırlanan anlaşma taslağı onaylanarak eyalet meclisine gönderildi.

Taslakta Aleviliğin inanç topluluğu olarak tanınması, Alevilik dersleri, dinî bayramlar, üniversitelerle iş birliği, manevi rehberlik, defin hakları ve kurumsal iş birliği gibi önemli düzenlemeler bulunuyordu.

Ancak siyasi gelişmeler ve parlamento süreci nedeniyle anlaşma tamamlanamadı ve yürürlüğe girmedi.

Dolayısıyla Aşağı Saksonya’daki çalışma, imzalanmış devlet anlaşmalarından farklı olarak, sonuçlandırılamamış ancak önemli bir müzakere ve taslak hazırlığı süreci olarak değerlendirilmelidir.

Kamu Tüzel Kişiliği: Hüseyin Mat Döneminde Tarihî Bir Kazanım

Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’nun uzun yıllara dayanan örgütlü mücadelesi, 10 Aralık 2020 tarihinde tarihî bir kazanımla sonuçlandı.

Kuzey Ren-Vestfalya (NRW) Eyalet Parlamentosu, AABF’nin kamu tüzel kişiliği statüsü başvurusunu oy birliğiyle kabul etti. Böylece Alevi toplumu, Almanya’da bir inanç topluluğu olarak en üst düzeyde hukuki tanınma yolunda önemli bir aşamayı geride bıraktı.

Almancada “Körperschaft des öffentlichen Rechts” olarak adlandırılan bu statü, Alevi kurumlarının hukuki konumunu güçlendirirken diğer tanınmış inanç topluluklarıyla eşit haklardan yararlanabilmelerinin de önünü açtı.

Kararın ardından Düsseldorf’ta, Eyalet Parlamentosu önünde açıklama yapan AABF Genel Başkanı ve AABK Eşit Başkanı Hüseyin Mat, kazanımın tarihsel önemine dikkat çekti.

Mat, bu hakkın arkasında yaklaşık otuz yıllık örgütlü mücadele bulunduğunu belirterek kararın yalnızca AABF yönetiminin değil, yüz binlerce Alevinin ortak emeğinin sonucu olduğunu vurguladı.

Kamu tüzel kişiliği statüsü, Alevi kurumlarının devletle ilişkilerinde hukuki özerkliğini güçlendiren, kurumsal sürekliliğini destekleyen ve inançsal faaliyetlerini daha sağlam güvenceler altında sürdürmesine olanak sağlayan önemli bir gelişme oldu.

Bu kazanım, Hüseyin Mat’ın genel başkanlığı döneminde yürütülen hak mücadelesinin en somut sonuçlarından biri olarak tarihe geçti.

AABF, 22 Aralık 2022 tarihinde Berlin Eyaleti’nde de kamu tüzel kişiliği statüsünü elde ederek kurumsal tanınma alanındaki kazanımlarını genişletti. Böylece eyalet hükümetleriyle imzalanan hak eşitliği anlaşmaları, kamu tüzel kişiliği statüsüyle daha güçlü bir hukuki zemine kavuştu.

Avrupa Alevi hareketinin uzun yıllara yayılan mücadelesi, Alevilerin yalnızca kültürel bir topluluk olarak değil, kendi inanç kurumlarını yöneten ve anayasal haklara sahip bir inanç toplumu olarak tanınması bakımından önemli bir başarıya ulaştı.

Delil Eğitim Akademisi: Alevi İnancının Bilimsel Kurumsallaşmasında Önemli Bir Adım

Hüseyin Mat’ın AABF ve AABK yöneticiliği döneminde gerçekleştirilen önemli çalışmalardan biri de Delil Eğitim Akademisi’nin (DEA) kurulması oldu.

AABF ve AABK öncülüğünde oluşturulan akademi, 1-2 Aralık 2017 tarihlerinde Duisburg-Essen Üniversitesi’nde düzenlenen açılış programı ve sempozyumla çalışmalarına başladı.

1 Aralık’ta çerağ uyandırılmasıyla başlayan açılış programı, 2 Aralık’ta “Almanya ve Avrupa’da Aleviliğin Kurumsallaşması / Zorluklar ve Fırsatlar” başlıklı sempozyumla devam etti.

Delil Eğitim Akademisi’nin kuruluş amacı, Alevilik üzerine çalışan akademisyenleri, araştırmacıları, inanç önderlerini ve eğitimcileri ortak bir bilimsel platformda buluşturmaktı.

Akademi, Alevi inancının tarihsel, felsefi, kültürel ve inançsal birikiminin bilimsel yöntemlerle araştırılması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir kurumsal girişim olarak ortaya çıktı.

Hüseyin Mat, akademinin açılışında Hacı Bektaş Veli’nin “İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır” sözüne atıfta bulunarak Alevi hareketinin kendi bilim kurumunu oluşturmasının önemini vurguladı.

Bu girişim, Alevi örgütlenmesinin yalnızca cemevleri ve federasyonlarla sınırlı kalmayıp bilimsel araştırma, öğretmen yetiştirme, inanç eğitimi ve akademik çalışmalar alanında da kurumsallaşma hedefi taşıdığını gösterdi.

Delil Eğitim Akademisi’nin sonraki yıllarda düzenlediği sempozyum ve panellerde Alevi tarihi, ozanlık ve zakirlik geleneği, kadınların toplumsal ve inançsal yaşamı gibi konular ele alındı.

Akademinin kuruluşu, Mat’ın görev döneminde Alevi toplumunun kendi bilgisini üretmesi ve inançsal birikimini bilimsel çalışmalarla güçlendirmesi yönünde atılan önemli adımlardan biri olarak değerlendirilebilir.

Cemevlerinin Tanınması: Bir Yardım Değil, Temel Hak

Hüseyin Mat’ın savunduğu en önemli taleplerden biri, cemevlerinin ibadethane olarak tanınmasıdır. Avrupa Alevi hareketi, Almanya başta olmak üzere farklı ülkelerde inanç özgürlüğü, kurumsal tanınma ve Alevilik dersleri konusunda önemli kazanımlar elde etti.

Bu kazanımlar, tek bir kişinin veya yönetimin değil, uzun yıllar boyunca emek veren cemevi üyelerinin, inanç önderlerinin, kadınların, gençlerin ve federasyon yöneticilerinin ortak mücadelesiyle gerçekleşti.

Mat, bu kolektif mücadelenin yöneticilerinden biri olarak Avrupa’daki deneyimin Türkiye’deki eşit yurttaşlık talepleri açısından da önem taşıdığını savunuyor.

Türkiye’de cemevlerinin yalnızca kültürel tesis olarak değerlendirilmesine karşı çıkan Mat ve Alevi kurumları, cemevlerinin Alevi toplumunun ibadet mekânları olduğunu vurguluyor.

Bu yaklaşımın temelinde, devletin bir inancın ibadet biçimini veya ibadethanesini o inancın mensupları yerine belirleyemeyeceği ilkesi bulunuyor.

Devletin Alevilik Politikalarına Karşı Bağımsızlık Mücadelesi

Hüseyin Mat’ın 2026 yılında yayımladığı değerlendirmelerde, devletin Alevilere yönelik politikalarına ilişkin eleştirileri önemli bir yer tuttu.

Mat, Cami-Cemevi Projesi ile Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı arasında, Aleviliğin devlet tarafından belirlenen bir çerçeveye yerleştirilmesi bakımından süreklilik bulunduğunu savundu. Bu eleştirinin merkezinde Alevi toplumunun kendi inancını tanımlama ve kurumlarını yönetme hakkı yer alıyor.

Mat’ın yaklaşımına göre cemevlerinin ibadethane olarak tanınması, zorunlu din derslerinin kaldırılması ve Alevilerin kendi inanç kurumlarını özgürce oluşturabilmesi, devletin sağlayacağı ayrıcalıklar değil, eşit yurttaşlığın gereğidir. Bu nedenle devletin mali destek veya idari düzenlemeler yoluyla Alevi inancını yönlendirmesine karşı çıkıyor.

Mat’ın savunduğu kurumsal bağımsızlık anlayışı, Alevilerin inançsal kararlarını kendi demokratik mekanizmaları ve rızalık temelinde almasını esas kabul ediyor.

Madımak Katliamı Hafıza Merkezi: Unutmaya Karşı Dijital Bellek

Hüseyin Mat’ın AABK Eşit Başkanlığı döneminde gerçekleştirilen önemli projelerden biri de Madımak Belgeseli ve Madımak Katliamı Hafıza Merkezi Sanal Müzesi oldu.

Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu’nun yapımcılığını üstlendiği proje, 2 Temmuz 1993 Sivas Katliamı’nda yaşamını yitiren 33 kişinin anısını, yaşam öykülerini, düşlerini ve umutlarını gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla hazırlandı. Projenin koordinatörlüğünü ve Sanal Müze yönetmenliğini Eylem Şen üstlendi.

AABK adına yürütücü yapımcı ekipte eşit başkanlar Nevin Kamilağaoğlu ve Hüseyin Mat’ın yanı sıra Ali Çağan, Erdal Kılıçkaya ve Cafer Kaplan Dede yer aldı.

Proje kapsamında Sivas Katliamı’nda yaşamını yitirenlerin aileleriyle görüşmeler yapıldı, kişisel eşyaları ve fotoğrafları belgelendi, yaşam öyküleri derlendi. Her bir kişi için oluşturulan dijital odalarda anılar, kişisel eşyalar, fotoğraflar, müzikler ve anlatılar bir araya getirildi.

Fazıl Say, Serenad Bağcan, Zuhal Olcay, Zülfü Livaneli, Erdal Erzincan, İlkay Akkaya, Sakina Teyna ve Suavi gibi sanatçılar projeye müzikal katkılar sundu.

Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanan içeriklerin seslendirilmesinde Memet Ali Alabora ve Richard Hamer görev aldı. Sanal Müze, ailelerin ve Alevi kurumlarının yıllardır dile getirdiği “Madımak Oteli utanç müzesi olsun” talebini dijital ortamda görünür kılmayı hedefledi.

Bu çalışma, Hüseyin Mat’ın görev dönemindeki kurumsal faaliyetlerin yalnızca hukuki haklarla sınırlı olmadığını; tarihsel hafızanın korunması, katliamların unutulmaması ve gelecek kuşaklara aktarılması yönünde de önemli girişimler gerçekleştirildiğini gösteriyor.

Madımak Katliamı Belgeseli ve Madımak Katliamı Hafıza Merkezi, çok sayıda araştırmacının, sanatçının, tasarımcının, aile üyesinin ve gönüllünün ortak emeğiyle oluşturulan kolektif bir hafıza çalışması olarak Alevi hareketinin önemli projeleri arasında yer aldı.

Dergâhların İadesi İçin Hukuki Mücadele

Hüseyin Mat’ın çalışmalarında Alevi inanç merkezlerinin korunması da önemli bir yer tutuyor. Ağustos 2025’te Hacı Bektaş Veli Anma Törenleri kapsamında yaptığı konuşmada, Hacı Bektaş Veli Dergâhı’nın Alevilere iadesi amacıyla dava açıldığını duyurdu.

Dergâhların Alevi inanç yaşamındaki tarihsel önemine dikkat çeken Mat, bu mekânların yalnızca kültürel miras olarak değil, yaşayan inanç merkezleri olarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Bu talep, Alevi toplumunun tarihsel mekânlarıyla ilişkisini yeniden kurması ve inanç merkezlerinin yönetiminde söz sahibi olması açısından önem taşıyor.

Hacı Bektaş Veli Dergâhı’nın iadesi için başlatılan hukuki girişim, Mat’ın yöneticilik görevini somut hak arama yöntemleriyle birleştirdiği örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Meydanlardan Kültür Salonlarına: Kitlesel Mücadele ve Toplumsal Dayanışma

Hüseyin Mat’ın örgütlü mücadele yaşamı, yalnızca devlet kurumlarıyla yürütülen görüşmelerden ve hukuki kazanımlardan oluşmadı. Avrupa Alevi hareketi, yıllar boyunca kitlesel mitingler, protesto yürüyüşleri, kültür etkinlikleri ve dayanışma buluşmalarıyla taleplerini kamuoyuna taşıdı.

2012 yılında Bochum’da gerçekleştirilen kitlesel protesto, bu mücadelenin önemli örneklerinden biri oldu. Sivas Katliamı davasındaki zamanaşımı kararına ve dönemin Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’a verilmesi gündeme gelen ödüle karşı düzenlenen protestoda, Avrupa’nın farklı kentlerinden gelen Aleviler ve demokratik kitle örgütleri bir araya geldi. Erdoğan, ödülü almak için Almanya’ya gelmedi.

Hüseyin Mat, Alevi kurumlarında yöneticilik yaptığı bu dönemde, örgütlü mücadelenin farklı alanlarında sorumluluk üstlenen isimler arasında yer aldı.

Alevi hareketinin kültürel alandaki önemli buluşmalarından biri ise 28 Eylül 2019 tarihinde Köln’de düzenlenen “Yol Bir Sürek Binbir – Barış Senfonisi” etkinliği oldu.

AABF’nin 30. kuruluş yıl dönümü kapsamında Köln Arena’da gerçekleştirilen etkinlik, Avrupa’nın farklı ülkelerinden gelen Alevileri, sanatçıları, inanç temsilcilerini ve demokratik kurumları bir araya getirdi.

Bağlamanın, semahın, farklı müzik geleneklerinin ve çeşitli kültürlerin buluştuğu program, Alevi hareketinin yalnızca hak arayan değil, aynı zamanda kültürel üretim yapan ve toplumsal dayanışmayı büyüten bir örgütlenme olduğunu gösterdi.

Hüseyin Mat, etkinlikte yaptığı konuşmada Avrupa Alevi hareketinin tarihsel gelişimini, kazanımlarını ve demokratik bir Türkiye özlemini dile getirdi.

Bochum’daki kitlesel protestodan Köln’deki Barış Senfonisi’ne uzanan bu deneyim, Avrupa Alevi hareketinin hem meydanlarda hem de kültürel yaşamda güçlü bir toplumsal varlık oluşturduğunu ortaya koydu.

Bu çalışmaların ortak özelliği, Alevi toplumunun hak mücadelesini yalnızca kurum yöneticilerinin değil, geniş toplumsal kesimlerin katıldığı kolektif bir süreç olarak geliştirmesiydi.

Örgütlenmenin Karşılaştığı Baskılar ve İç Sorunlar

Avrupa Alevi hareketinin gelişimi, yalnızca kazanımlardan oluşan bir süreç olmadı. Kurumsal ayrılıklar, yönetim tartışmaları, kuşaklar arası farklılaşmalar ve Türkiye’deki siyasi gelişmelerin Avrupa’daki Alevi kurumlarına etkileri, örgütlenmenin karşı karşıya kaldığı önemli sorunlar arasında yer aldı.

Hüseyin Mat, Eylül 2026’da AABF Genel Kurulu sonrasında yaptığı açıklamada, Avrupa Alevi hareketinin uzun yıllardır çeşitli müdahale ve ayrıştırma girişimleriyle karşı karşıya olduğunu ileri sürdü. Mat, bu girişimlerin Alevi örgütlenmesini zayıflatmayı amaçladığını savunurken, kurumların kendi iradesini korumasının önemini vurguladı.

Alevi örgütlenmesinin bağımsızlığının korunması, farklı görüşlerin demokratik yöntemlerle tartışılması ve kurumsal hesap verebilirliğin güçlendirilmesi, hareketin geleceği açısından önem taşıyan başlıklardır.

Örgütlü mücadelenin sürekliliği, yalnızca dışarıdan gelen baskılara karşı durmaya değil, kurumların kendi içindeki demokratik işleyişi geliştirmesine de bağlıdır.

Alevi Haklarıyla Demokrasi Mücadelesi Arasındaki Bağ

Hüseyin Mat’ın açıklamalarında Alevilerin hak talepleri, Türkiye’deki genel demokratikleşme sorunlarından ayrı ele alınmıyor.

Mat, Alevilerin eşit yurttaşlık mücadelesini farklı inançların, kimliklerin ve toplumsal kesimlerin özgürce bir arada yaşayabilmesi hedefiyle ilişkilendiriyor.

Nisan 2026’da Köln’de gerçekleştirilen bir dayanışma etkinliğinde yaptığı konuşmada, Alevilerin uzun yıllardır eşit yurttaşlık mücadelesi yürüttüğünü vurgulayarak demokratik haklar için ortak mücadele çağrısında bulundu.

Eylül 2026’da ise CHP heyetiyle Köln’de yapılan görüşmede hak, hukuk ve adalet konuları gündeme geldi.

Mat’ın farklı siyasi çevrelerle kurduğu temaslar, Alevi hak taleplerinin siyasal ve toplumsal gündemde görünür kılınması bakımından değerlendirilebilir.

Bununla birlikte Alevi kurumlarının bağımsızlığının korunması, herhangi bir siyasi partiyle kurulan ilişkinin kurumsal iradenin önüne geçmemesi açısından temel önem taşıyor.

Kadınlar ve Gençler: Mücadelenin Geleceği

Hüseyin Mat, Kasım 2026’da Almanya’nın Köln, Vaihingen, Karlsruhe, Wiesloch ve Münih kentlerinde katıldığı kurumsal etkinliklerin ardından yaptığı değerlendirmede, gençlerin sorumluluk üstlenmesini ve kadınların öncü rolünü özellikle vurguladı.

Bu etkinlikler arasında AABF İnanç Kurulu Genel Kurulu, cemevlerinin kuruluş yıl dönümü programları, kültürel buluşmalar ve üyelerle gerçekleştirilen söyleşiler yer aldı.

Mat, cemevlerini yalnızca toplantı yapılan mekânlar olarak değil, inancın, kültürün ve toplumsal hafızanın yaşatıldığı merkezler olarak değerlendiriyor.

Avrupa’da doğup büyüyen genç kuşakların Alevi kurumlarıyla ilişkisi, hareketin geleceğinin en önemli konularından biri olmayı sürdürüyor.

Gençlerin kendi inançlarını özgürce öğrenebilmeleri, kurumsal karar süreçlerinde söz sahibi olmaları ve kültürel mirası günümüz koşullarında yaşatabilmeleri, örgütlenmenin sürekliliği açısından belirleyici önem taşıyor.

Kadınların eşit temsili ve yöneticilik sorumluluğu üstlenmesi de Alevi kurumlarının demokratik gelişiminin ayrılmaz bir parçasıdır.

Makamdan Önce Hizmet, Benlikten Önce Birlik

Hüseyin Mat’ın son dönem açıklamalarında Alevi yolunun temel kavramlarından olan ikrar, rızalık, emek ve hizmet öne çıkıyor.

Kasım 2026’da yaptığı değerlendirmede kullandığı “Bu yolda makamın değil hizmetin, benliğin değil birliğin kıymeti vardır” ifadesi, kurumsal yöneticiliğe ilişkin yaklaşımını özetliyor.

Bu söz, Alevi kurumlarının kişisel makam arayışlarının değil, ortak toplumsal sorumluluğun mekânları olması gerektiği düşüncesini yansıtıyor.

Alevi hareketinin karşı karşıya kaldığı sorunlar düşünüldüğünde, birlik çağrısının demokratik katılım, eleştiri hakkı, şeffaflık ve ortak karar alma ilkeleriyle desteklenmesi önem taşıyor.

Çünkü kalıcı birlik, farklılıkların yok sayılmasıyla değil, ortak ilkeler temelinde bir arada yaşatılmasıyla güçlenebilir.

Otuz Yılı Aşan Mücadelenin Anlamı

Hüseyin Mat’ın Mannheim Cemevi’nde gençlik çalışmalarına katılmasıyla başlayan örgütlenme yaşamı, bugün Avrupa Alevi hareketinin en üst kurumsal yapılarındaki yöneticilik sorumluluklarıyla devam ediyor.

Bu süreçte gençlik örgütlenmesi, cemevi yönetimi, federasyon çalışmaları ve konfederasyon düzeyindeki görevleri, Mat’ın Alevi toplumunun farklı ihtiyaçlarıyla doğrudan ilişki kurmasını sağladı.

Mat’ın görev döneminde imzalanan hak eşitliği anlaşmaları, kamu tüzel kişiliği statüsünün kazanılması, Delil Eğitim Akademisi’nin kurulması, Madımak Katliamı Hafıza Merkezi Sanal Müzesi’nin gerçekleştirilmesi ve Alevi inanç merkezlerinin haklarına ilişkin hukuki girişimler, örgütlü mücadelenin farklı alanlarda somut sonuçlar üretebildiğini gösteriyor.

Onun mücadele çizgisinde üç temel unsur belirginleşiyor: Alevi inancının özgünlüğünün korunması, Alevi kurumlarının bağımsızlığının savunulması ve eşit yurttaşlık taleplerinin demokratik haklar mücadelesiyle birlikte ele alınması.

Ancak Avrupa Alevi hareketinin başarısı yalnızca yöneticilerin kişisel çabalarıyla açıklanamaz. Bugün Avrupa’nın farklı kentlerinde faaliyet gösteren cemevleri ve federasyonlar, yıllar boyunca emek veren binlerce insanın ortak çalışmasının ürünüdür.

Hüseyin Mat’ın bu tarih içindeki yeri, söz konusu kolektif mücadelenin farklı aşamalarında sorumluluk üstlenmiş, örgütlenmenin gelişimine katkıda bulunmuş ve Alevilerin temel hak taleplerini kamuoyunda savunmuş bir yönetici olarak değerlendirilebilir.

Önümüzdeki dönemde bu mücadelenin başarısı ise cemevlerinin güçlendirilmesine, gençlerin ve kadınların karar süreçlerine daha fazla katılmasına, kurumsal bağımsızlığın korunmasına ve Alevilerin eşit yurttaşlık taleplerinin somut hukuki kazanımlara dönüşmesine bağlı olacaktır.

Hüseyin Mat’ın otuz yılı aşan örgütlenme deneyiminin ortaya koyduğu temel gerçek, Alevi hak mücadelesinin yalnızca geçmişin kazanımlarını korumakla sınırlı olmadığı; inanç özgürlüğü, eşitlik, adalet, tarihsel hafıza ve demokratik gelecek için devam eden kolektif bir sorumluluk olduğudur.

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | info@alevihaberagi.com | Web | + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  Kadın Özgürlüğü: Eşitliğin, Emeğin ve Toplumsal Kurtuluşun Mücadelesi
• Alevi Haber Ağı

  PSAKD Adıyaman Şubesi’nden Seyit Rıza Anmasına Çağrı: “Değerlerimizi Unutmadık, Unutmayacağız”
• Alevi Haber Ağı

  Solothurn AKM’nin Obergerlafingen’deki Yeni Cemevi Coşkulu Bir Törenle Açıldı
• Alevi Haber Ağı