Tanık Dağlar, Akan İzler: Dersim Tertelesi (1937–1938)

⌈Türkan Doğan⌉

Dersim Tertelesi, Dersim için yalnızca bir tarih değil; izleri bugün de süren bir kırılmadır. 1937–1938’de yaşananlar, insan hayatlarını, bir yaşam biçimini ve inancı derinden yaraladı; coğrafyanın kendisi bu yaranın sessiz tanığına dönüştü.
Dersim’in dağları konuşmaz ama saklar. Alevi yolunda doğa “can”dır; bu yüzden dağ, yalnızca yükselen taş değil, niyazın değdiği bir eştir
Rüzgâr burada esmekten çok dolaşır; vadilerden geçerken adı konulamayan bir sesi, yarım kalmış hikâyeleri taşır. Dereler, bu coğrafyanın en duru anlatıcısıdır. Su yalnızca akmaz; geçtiği yerlerin izini sürer. Taşlara çarpa çarpa ilerleyen her damla, dünle bugünü birbirine bağlayan bir izlek kurar. Bu topraklarda akmak, geride kalanları silmek değil, onlarla birlikte yürümektir.
Koyaklar, sözün çekildiği, sükûtun derinleştiği yerlerdir. Orada doğa öne çıkar, insan geri durur.
Alevi yolunda bazen en güçlü ifade, suskunluğun kendisidir. Geyikler ise bu sessizliğin içinden geçer; bir görünüp bir kaybolan, yaklaştıkça uzaklaşan bir tanıklık gibi… Vardır, hissedilir, ama ele gelmez.
Bu topraklarda her varlık bir “can” taşır ve can, canı incitmez. Dağ, su, taş ve canlılar birbirinden kopuk değil, aynı yolun parçalarıdır. Bu yüzden Dersim’de doğa yalnızca manzara değildir; yaşananların izini üzerinde taşıyan bir bütündür.
Bugün o dağlara bakıldığında, derelere kulak verildiğinde, görülen şey sadece bir coğrafya değildir. Bu, tanıklığın kendisidir. Ve bazı tanıklıklar susarak da konuşur.
Unutmak kolaydır; ama bu topraklar kolay olanı seçmez. Çünkü izler silinmez, sadece derine iner. Gün gelir, yeniden yüzeye çıkar.
Ve bu topraklarda darda kalan, elini göğe açtığında yalnız kalmaz. Bir ses yükselir içten, söz olmadan da anlaşılır:
“Ya Xızır, tu bıkeviye…”
(Ey Hızır, yetiş…)
Yolda olana, darda kalana, kaybolana bir çağrıdır.
Ve ardından bir söz daha düşer dile:
“Em ê ji bîr nekin…”
(Unutmayacağız.)
Çünkü bu yol, unutarak yürünmez.
Hakikat yolunu bulur; dağ da bilir, su da.
Ve Dersim susmaz.

05/04/2026

Alevi Haber Ağı

WhatsApp at Alevi Haber Ağı | +49 17623699769 | alevihaberagi@yahoo.com |  + postsBio ⮌

Sevgili Canlar,
Yoluna ve ikrarına bağlı her Alevi, kendisini Alevi Haber Ağı'nın doğal bir muhabiri olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu cemevinde ve yaşadığı çevrede haber değeri taşıyan her gelişmeyi; fotoğrafı, videosu veya yazılı bilgisiyle birlikte bizlere ulaştırmalıdır.
Bu çağrımız, Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve temsilcileri için de geçerlidir.

Alevi Haber Ağı, Alevilerin sesi olmanın yanı sıra; emekten, demokrasiden, laiklikten, eşit yurttaşlıktan, kadın özgürlüğünden, gençlerin geleceğinden, doğanın ve çevrenin korunmasından yana; bütün ezilenlerin sesi olmayı sürdürecek, gerçekleri yazmaya ve kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.
Gerçekler ancak birlikte görünür olur. Gerçekler yazılırken sen de katkını sun can!
Fotoğrafını çek, videonu kaydet, haberini yaz ve bize ulaştır. Çünkü Alevi Haber Ağı hepimizin ortak sesidir.

Saygı ve sevgilerimizle…
Alevi Haber Ağı

• Alevi Haber Ağı

  Muğla’da “Adalet Nöbeti” Devam Etti: “Suç Duyurusunun Takipçisiyiz” / Video
• Alevi Haber Ağı

  Hakan Tosun Davasında Adalet Çağrısı: “22 Eylül’de Duruşma Salonundayız” / Video
• Alevi Haber Ağı

  PSAKD Mamak Şubesi’nde Semah Kursu Kayıtları Başladı
• Alevi Haber Ağı

  Antalya Alevi Bileşenleri Eylül Ayı Toplantısını Kızıldereli Ocağı’nda Gerçekleştirdi